ქალმან უთხრა საუბარი კეკლუც-სიტყვად, არ დუხჭირად,
იტყვის: “თუცა აქანამდის ჩემგან შორს ხარ დანამჭირად,
მიკვირს, მოგხვდა წამის ყოფად საქმე შენგან საეჭვი რად,
მაგრა გითხრა პირველ ხვალმე, სენი მე მჭირს რაცა ჭირად.

გახსოვს, ოდეს შენ და როსტანს მინდორს მხეცი დაგეხოცა,
ყმა გენახა უცხო ვინმე, რომე ცრემლი მოეხოცა?
მას უკანით გონებამან მისმან ასრე დამამხო-ცა,
შენ გენუკევ მონახვასა, კიდით კიდე მოჰლახო ცა.

აქანამდის ნაუბარსა თუცა ვერას ვერ გეტყვია,
მაგრა შორით სიყვარული შენგან ჩემი შემიტყვია,
ვიცი, რომე გაუწყვედლად თვალთათ ცრემლი გისეტყვია,
შეუპყრიხარ სიყვარულსა, გული შენი დაუტყვია.

ასრე გითხრა, სამსახური ჩემი გმართებს ამად ორად:
პირველ, ყმა ხარ, ხორციელი არავინ გვყავს შენად სწორად,
მერმე, ჩემი მიჯნური ხარ, დასტურია, არ ნაჭორად;
წა და იგი მოყმე ძებნე, ახლოს იყოს, თუნდა შორად.

“შენგან ჩემი სიყვარული ამით უფრო გაამყარე,
რომე დამსხნა შეჭირვება, ეშმა ბილწი ასაპყარე.
გულსა გარე საიმედო ია მორგე, ვარდი ყარე,
მერმე მოდი, ლომო, მზესა შეგეყრები, შემეყარე.

სამსა ძებნე წელიწადსა იგი შენი საძებნარი;
ჰპოვო, მოდი გამარჯვებით, მხიარულად მოუბნარი;
ვერა ჰპოვებ, დავიჯერებ, იყო თურე უჩინარი;
კოკობი და უფურჭვნელი ვარდი დაგხვდე დაუმჭნარი.

“ფიცით გითხრობ: შენგან კიდე თუ შევირთო რაცა ქმარი,
მზეცა მომხვდეს ხორციელი, ჩემთვის კაცად შენაქმარი,
სრულად მოვსწყდე სამოთხესა, ქვესკნელს ვიყო დასანთქმარი,
შენი მკლვიდეს სიყვარული, გულსა დანა ასაქმარი”.

E la fanciulla, d’un fare dolce e ponderato: “Sebbene
noi siamo cresciuti ad oggi l’un lontano all’altra, nondimen
non stupirò di tuo stupor sia pur fugace quando… Ma pria
degg’io del morbo dirti che qual pestilenza mi dilania.

“Ricordi il dì che, col sovrano a caccia per i boschi,
v’apparve un giovin senza nome che gli occhi si tergeva?
Bene: da allora ho mente a lui ridotta schiava. Cercalo,
te ne scongiuro, fin dove terra finisce e in ciel s’inarca.

Prima d’ora incapace di dirti anche solo una parola,
pur da lungi sapevo che mi amavi. Oh, ben so io
cosa -e di chi- vedeano gli occhi tuoi, molli a fissare
il buio! Sei prigione d’amor e ‘l cuore tuto ne è ostaggio.

Per due ragiono te e non altri onoro di cotal servizio.
sei cavaliere cui nessuno è pari in terra, e amor che t’arde
non nasce da mendaci labbra. Cerca dunque il tuo fratello
d’armi, sia che vicino a noi s’ascondao in capo al mondo.

Con ciò rafforzerai la mia passion per te: librandomi
d’affanno e dando morte al suo dèmone malvagio. Spargi
a piene mani sul mio spirto viole e rose di speranza.
Poi torni il leone, e il sol risplenderà sul nostro amore.

Tre anni cercherai che a te svanì. Se ‘l trovi, festoso
riedi a narrar di tua vittoria, ma se nol trovi, saprò allor
per certo che fu solo vision. T’accompagni ognor certezza
che ‘l bòcciol di tua rosa non anco vizzo e stinto troverai.

Io qui giuro: se sarò d’un altro, foss’anche il sole
per mio diletto fatto carne, mi sia sempre del ciel
chiusa la porta e spalancata quella dell’inferno.
Mi strugga amor che per te nutro, e ‘l cor come pugnal mi fera!”

მოახსენა ყმამან: “მზეო, ვინ გიშერი აწამწამე,
სხვა პასუხი რამცა გკადრე, ანუ რამცა შევიწამე?
მე სიკვდილსა მოველოდი, შენ სიცოცხლე გამიწამე,
ვითა მონა, სამსახურად გაღანამცა წავე, წა-, მე!”

კვლაცა ჰკადრა: “აჰა, მზეო, რათგან ღმერთმან მზედ დაგბადა,
მით გმორჩილობს, ზეციერი მნათობია რაცა სადა;
მე რომ თქვენგან მოვისმინენ წყალობანი, მედიადა.
ვარდი ჩემი არ დაჭნების, შუქი შენი იეფად ა”

კვლა შეჰფიცეს ერთმანერთსა, დააპირეს ესე პირი,
გასალდეს და გაამრავლეს საუბარი სიტყვა-ხშირი.
გაადვილდა, აქანამდის გარდეხადა რაცა ჭირი;
თეთრთა კბილთათ გამოჰკრთების თეთრი ელვა ვითა ჭვირი.

ერთგან დასხდეს, ილაღობეს, საუბარი ასად აგეს,
ბროლ-ბადახში შეხვეული და გიშერი ასადაგეს;
ყმა ეტყვის, თუ: “შენთა მჭვრეტთა თავი ხელი, ა, სად აგეს!
ცეცხლთა, შენგან მოდებულთა, გული ჩემი ასადაგეს”.

ყმა წავიდა, სიშორესა თუცა მისსა ვერ გასძლებდა,
უკუღმავე იხედვიდა, თვალთა რეტად აყოლებდა,
ბროლსა სეტყვს და ვარდსა აზრობს, ტანსა მჭევრსა ათრთოლებდა,
გული ჰქონდა გულისათვის, სიყვარულსა ავალებდა.

თქვა: “მზეო, ვარდსა სიშორე შენი დამაჩნდეს ეს ადრე,
ბროლი და ლალი გასრულვარ ქარვისა უყვითლესად-რე.
მაშინ რაღა ვქმნა ვერ-ჭვრეტა რა მომხვდეს კვლა უგრძესად-რე!
ხამს მოყვრისათვის სიკვდილი, ესე მე დამიც წესად-რე”.

საწოლს დაწვა, ტირს, მტირალსა ცრემლი ძნელად ეხოცების,
ვითა ვერხვი ქარისაგან, ირხევის და იკეცების;
რა მიჰლულნის, სიახლევე საყვარლისა ეოცების,
შეკრთის, დიდნი დაიზახნის, მით პატიჟი ეოცების.

Il prode a lei: “Sole” -rispose- “che occhi rendi ciechi,
che mai t’ho detto o fatto perché su me tu nutra dubbi?
Morte aspettavo e m’hai rinato a vita. Su di me conta
che ti sarò fedele come schiava ai piedi.”

E ancora: “Sole, che tale t’ha creata Iddio perché in cielo
tu sia guida ai pianeti di loro strada incerti,
ciò che di tue labbra esce mi ha di grazia colmo. No,
non sfiorirà la rosa mia se ognor baciata di tuo raggio.”

Si scambiarono ancora giuramento, e poi di giuramento
giuramento, mai di conversare sazi, e dell’affanno
furon lievi che li aveva gravati. Di tanto sorrider
luminosi, splendeano i bianchi denti come gemme.

Seduti insieme godetter l’un dell’altra e di mille cose
parlarono, del protocollo ignari: né tacquero i volti
e gli occhi accesi. “Smarrisce il seno chi ti guarda,” -disse alfin
il prode- “e io son cenere del fuoco che da te procede.”

Se ne andò il giovin, ma non resse l’animo al distacco; così
si volse a rimirar, gli occhi smarriti, le sue smorte guance
non più asciutte e le snelle membra tremanti come foglie.
Cuore per cuore, il suo l’avea donato alla regina bimba.

Così dicea dentro di sé: “Già ora l’addio dal sol
si manifesta: ero porpora e cristallo, e son dell’ambra
ancor più flavo. Che fia, se lungi ti sarò per anni?
Questo eleggo per motto: Vissuto è assai chi per l’amata muor!”

Giacque sull’ottomana e dette sfogo al pianto,
scosso da brividi e sussulti come tremolo al vento.
Quando alfine prese sonno, gli apparve accanto la diletta;
sobbalzò gemendo, e venti volte accrebbe la sua angoscia.

მოშორვება საყვარლისა მას შეჰქმნოდა მისად ღაზოდ,
ცრემლსა ვითა მარალიტსა სწვიმს ვარდისა დასანაზოდ.
რა გათენდა, შეეკაზმა მისთა მჭვრეტთა სალამაზოდ,
ცხენსა შეჯდა, გაემართა, დარბაზს მივა სადარბაზოდ.

დარბაზს ეჯიბი შეგზავნა, მართ მისგან შენარონია,
შესთვალა: “გკადრებ, მეფეო, მე ესე გამიგონია:
ყოველი პირი მიწისა თქვენ ხრმლითა დაგიმონია,
აწ თუ სჯობს, ესე ამბავი ცნან, რაცა გარემონია.

მე წავიდე, მოვიარო, ვილაშქრო და ვინაპირო,
თინათინის ხელმწიფობა მტერთა თქვენთა გულსა ვჰგმირო,
მორჩილ-ქმნილთა გავახარო, ურჩი ყოვლი ავატირო,
ძღვენნი გკადრნე ზედას-ზედა, არ სალამი დავაძვირო”.

მეფესა ეთქვა ამისი დიადი მადრიელობა,
ებრძანა: “ლომო, არა გჭირს შენ ომთა გარდუხდელობა,
აწ მაგა შენსა თათბირსა ჰგავსო შენივე ქველობა.
წა, მაგრა მომხვდეს, რაღა ვქმნა, თუ სიშორისა გრძელობა!”

ყმა შევიდა, თაყვანის-სცა, მადლი რამე მოახსენა:
“ხელმწიფეო, მიკვირს, ქება რად იკადრეთ ჩემი თქვენა?!
აწ ნუთუ კვლა იშორისა ღმერთმან ბნელი გამითენა,
პირი თქვენი მხიარული მხიარულსა კვლა მიჩვენა!”

მეფე ყელსა მოეკიდა, გარდაკოცნა ვითა შვილი.
სხვა მათებრი არ ყოფილა არ გამზრდელი, არ გაზრდილი!
ყმა ადგა და წამოვიდა, მას დღე მათი ჩანს გაყრილი;
როსტან მისთვის აატირა გონიერი გული, ლბილი.

გამოემართა ავთანდილ, მოყმე მხნე, ლაღად მავალი.
ოც დღე იარა, ღამეცა დღეს ზედა წაჰრთო მრავალი.
იგია ლხინი სოფლისა, იგია ნივთი და ვალი,
არ მისცილდების თინათინ მისი მას, ვისგან სწვავ ალი.

Tal rese il prode lontananza dall’ amato bene, che
di lì a poco furon le sue guance molli. Ma appena
spuntò l’alba cinse l’armi e fu di nuovo grato al guardo.
In sella delle sprone e venne a corte a domandar congedo.

Si fe’ preceder nel salone da un ciambellano, latore al
re di tal messaggio. “Ardisco sottoporti, Sire, un mio
progetto. Siccome a te ed al tuo gladio soggiace ora il
mondo intero, mi pare più che giusto che ogni gente il sappia.

Parto. Correrò le terre di confine, scenderò in campo
per colpire a morte i tuoi nemici, e del trono di Tinatìn
sarò l’araldo.Fia mia man gioia al sommesso ma al riottoso
cappio, e con te prodiga di doni né di ricordi avara.”

A lui disse il sovrano quanto gli era grato: So ben io,
leone, che non ti è greve il braccio con il brando. Sì,
non v’ha impresa che la tua scelta uguali. Parti dunque.
Ma che farò se troppo a lungo lungi indugi?”

Mosse il cavaliere verso il sire un passo, gli s’inchinò
e rese grazia a lui dicendo: “Mio solo re, stupisco che
tu mi degni di tua lode. Sia ora Iddio a farmi lieve
il buio dell’addio e rigior degli occhi tuoi gioisi.”

Gli pose il re le braccia al collo e come figlio lo baciò:
mai sì tanto affetto avea legato un sire al suo vassallo. Poi,
levatosi,partì Avtandìl, e sentia dentro che quel dì
disgiunto aveva loro sorte. Lo pianse il dolce Rostevàn.

Altero, fiero, misesi per via e sparve il prode. Venti
dì vagò curare se lucea il sol o nereggiava
notte, sì in mente gli era fissa Tinatì, del mondo gioia e
gemma, che al mondo esige omaggio e a lui d’amor tormento.

რა მოვიდა, სიხარული შიგან გახდა სამეფოსა.
მოეგებნეს დიდებულნი, ძღვენსა სძღვნიდეს იეფოსა.
იგი პირ-მზე არ მოსცთების სიარულსა სასწრაფოსა.
მიჰხვდეს მყოფნი მას წინაშე სიხარულსა სადაფოსა.

ქალაქი ჰქონდა მაგარი საზაროდ სანაპიროსა,
გარე კლდე იყო, გიამბობ ზღუდესა უქვიტკიროსა.
ყმამან მუნ დაყო სამი დღე ამოსა სანადიროსა,
გამზრდელი მისი შერმადინ დაისვა სავაზიროსა.

ესეა მონა შერმადინ, ზემოთცა სახელ-დებული,
თანა-შეზრდილი, ერთგული და მისთვის თავ-დადებული,
მან არ იცოდა აქამდის მის ყმისა ცეცხლი დებული,
აწ გაუცხადა სიტყვები მის მზისა იმედებული.

უბრძანა: “აჰა, შერმადინ, ამად მე შენგან მრცხვენიან,
ჩემნი საქმენი ყოველნი გცოდნიან, გაგივლენიან,
მაგრა არ იცი აქამდის, რანიცა ცრემლნი მდენიან!
მე ვისგან მქონდეს პატიჟნი, აწ მასვე მოულხენიან.

მოუკლავარ თინათინის სურვილსა და სიყვარულსა,
ცრემლი ცხელი ასოვლებდის ნარგისთაგან ვარდსა ზრულსა,
ვერ ვაჩენდი აქანამდის ჭირსა ჩემგან დაფარულსა,
აწ მიბრძანა საიმედო, ამად მხედავ მხიარულსა.

მიბრძანა: “მიცან ამბავი მის ყმისა დაკარგულისა,
მოხვიდე, სრულ-ვქმნა მაშინღა შენი წადილი გულისა,
ქმარი არ მინდა უშენო, მომხვდეს ხისაცა რგულისა!”
მომცა წამალი გულისა, აქამდის დადაგულისა.

“პირველ, ყმა ვარ, წასლვა მინდა პატრონისა სამსახურად, –
ხამს მეფეთა ერთგულობა, ყოფა გვმართებს ყმასა ყმურად, –
მერმე, ცეცსლი დაუვსია, აღარა მწვავს გულსა მურად.
ხამს, თუ კაცი არ შეუდრკეს, ჭირს მიუხდეს მამაცურად.

Quando vi si recava era una festa al feudo, e l’accoglievan
i nobili con strepitosi doni. Sul suo sciolto
destriero non tardò pur stavaolta quell’astro a farvi tappa,
e alba di gioia accese gli occhi a chi accorse in sua presenza.

Teneva sul confine una città fortezza, terrore
dei nemici. Roccia e mura di cinta di nuda pietra le
fean intorno anello. Tre dì vi passò il prode in cacce
deliziose, poi promosse a visir l’amato Scermadìn

che, amico dalla prima infanzia, gli era devoto e fido
fino al sacrificio. Nulla sapeva ancor del fuoco
che il suo padron mordeva, ma gli dischiuse questi
le parole colme di speme della regina bimba.

Mi sento in colpa, Scermadìn, davanti a te, ché avendo
sempre e tutto di me commesso al tuo fraterno orecchio,
t’ho invece ascoso l’affanno d’amore che mi strusse
per colei che ora è alfin di mia consolazione fonte.

Sì, d’amor mi struggo e a Tinatìn anelo; e dagli occhi
non più fieri ho versato calde lacrime sulle terree
guance. Mai mi fu dato rivelarle l’affanno mio segreto,
ma lei speme accese di cui tanta gioia in viso leggi.

Disse:’Trova traccia del cavalier scomparso, poi torna a me
che estinguerò la fiamma che nel petto t’arde. te solo avrò
per sposo che mi di mio amore ti sei reso schiavo. ‘E schiavo
resto, seppur liberto dal balsamo di quelle labbra.

Ma pria che amante son campion della regina, e devo quindi
partire al cenno della dama. E’ fedeltà virtù dei re:
gli sia pari il cavalier. Spento il fuoco d’amor, più il fumo
me n’offusca. Non si piega ma piega il vero uom la sorte.

ვართ უმოყვრესნი მე და შენ ყოველთა პატრონ-ყმათასა,
ამისთვის გნუკევ სმენასა შენ ამა ჩემთა ხმათასა:
ჩემ წილ დაგაგდებ პატრონად, თავადად ჩემთა სპათასა,
ამა საქმესა ვერა ვიქმ მე განდობასა სხვათასა.

ლაშქართა და დიდებულთა ალაშქრებდი, ჰპატრონობდი;
დარბაზს კაცსა გაჰგზავნიდი და ამბავსა მათსა სცნობდი,
წიგნსა სწერდი ჩემ მაგიერ, უფასოსა ძღვენსა სძღვნობდი,
აქა სადმე არ-ყოფასა ჩემსა მათმცა რად აგრძნობდი!

ლაშქრობა და ნადირობა შენი ჩემსა დაასასე,
აქათ სამ წელ მომიცადე, ხვაშიადი შემინახე,
მე ნუთუმცა შემოვბრუნდი, ალვა ჩემი არ დაჭნა ხე,
არ მოვბრუნდე, მომიგლოვე, მიტირე და მივაგლახე.

მაშინღა ჰკადრე მეფესა არ საქმე სასურვალია,
აცნობე ჩემი სიკვდილი, – იყავ მართ ვითა მთრვალია, –
მიჰხვდა-თქო საქმე, რომელი ყოვლთათვის გარდუვალია.
გლახაკთა მიეც საჭურჭლე, ოქრო, ვერცხლი და თვალია.

მაშინ უფრო მომეხმარე, ამისგანცა უფრო მხნედ-რე,
ნუ, თუ ადრე დამივიწყო, მახსენებდი ზედას-ზედ-რე!
მეტად კარგად დამიურვე, სული ჩემი შეივედრე,
ზრდანი ჩემნი მოიგონენ, გული შენი მოიმდედრე”.

რა შერმადინ მოისმინა, გაუკვირდა, შეეზარა,
თვალთათ ვითა მარგალიტი ცხელი ცრემლი გარდმოღვარა,
მოახსენა: “უშენომან გულმან რამცა გაიხარა!
ვიცი, რომე არ დასდგები, მაგრა გიშლი ამად არა.

“ჩემად ნაცვლად დაგაგდებო”, – ესე სიტყვა ვით მიბრძანე?
რაგვარა ვქმნა პატრონობა? რამც გიფერე, რამც გიგვანე?
შენ მარტოსა გიგონებდე, მემცა მიწა ვიაკვანე!
სჯობს ორნივე დავიკარგნეთ, წამოგყვები, წამიტანე!”

Tra signori e vassalli non corre sì tra noi buon sangue.
Ti prego allora di non perdere un iota di ciò che
dicon queste labbra: me assente sarai duce e capo
delle truppe; di nessun altro che di te mi fido.

Guida i fanti in battaglia, ai nobili tieni la mordacchia,
invia messi a corte che spieghino lo stato delle corse,
detta per me messaggi ed elarfisci generosi doni,
sì che niun s’accorga di mia assenza. (E tale sia il tuo ruolo.)”

E ancora: “Riviva in te il mio braccio sulla piazza di Marte
e di Diana; attendi tre anni il mio ritorno; conserva ‘l
mio segreto. Se l’àloe di mia vita non stinge, tornerò;
ma se stinge, tue lacrime e lamenti sian compagni al lutto.

Corri in tal caso ad annunciare la mia morte al re
-oh compito penoso!- Fa come se fossi ebbro. Digli:
‘Passata è accanto a lui colei cui niun mortale sfugge,’
Ai poveri darai li beni miei, l’argento, il rame e l’oro.

Così mi sarai tu d’aiuto e di confronto: se presto
non dimentico di me, ma di me spesso e della nostra
infanzia memore, nonché del mio volere, con tenero
affetto saprai levar al ciel per l’alma mia preghiere.”

Ciò udito, stupore e turbamento colser lo scudiero,
e lustri gli fecer gli occhi di cadenti stelle. Disse:
Potrà mai il mio petto da te scisso gioir? So che nessuno
al mondo t’impedirà di andare, né son io da tanto.

Hai detto che, te assente, sarò tuo vice? Come regger
poss’io le redini, imitarti, o solo somigliarti?
Meglio mi accolga terra che dover io pensarti sì uomo
solitario: fa che si parte insieme e io ti sia compagno.”