მეფე გაჰკვირდა, გა-ცა-წყრა, გული უც მისთვის მწყრომარე;
გაგზავნა მონა თორმეტი მისი წინაშე მდგომარე,
უბრძანა: “ხელთა აიღეთ აბჯარი თქვენ საომარე,
მიდით და აქა მომგვარეთ, ვინ არის იქი მჯდომარე”.

მონანი მიდგეს, მივიდეს, გახდა აბჯრისა ჩხარია;
მაშინღა შეკრთა იგი ყმა, ტირს მეტად გულ-მდუღარია,
თვალნი მოარნა ყოველგან, ნახა ლაშქართა ჯარია,
ერთხელ ესე თქვა: “ვაჲ მეო”, სხვად არას მოუბარია.

თვალთა ხელი უკუივლო, ცრემლნი ცხელნი მოიწურნა,
ხრმალ-კაპარჭი მოიმაგრა, მკლავნი გაიმამაცურნა,
ცხენსა შეჯდა, – მონათამცა საუბარნი რად იყურნა!-
სხვასა მხარსა გაემართა, მათი ჭირი არ განკურნა.

მონათა ხელი გამართეს მის ყმისა შესაპყრობელად.
მან, გლახ, იგინი დახადნა მტერთაცა საწყალობელად:
ჰკრა ერთმანერთსა, დახოცნა თავსა ხელ-აუპყრობელად,
ზოგსა გადაჰკრის მათრახი ქვე მკრდამდის გასაპობელად.

მეფე გაწყრა, გაგულისდა, ლაშქარნიცა შეუზახნა;
მან მდევართა მიწევნამდის არ უჭვრიტნა, არცა ნახნა,
რაზომნიცა მიეწივნეს, ყოვლნი მკვდართა დაასახნა,
კაცი კაცსა შემოსტყორცა, როსტან ამად ივაგლახნა.

შესხდეს მეფე და ავთანდილ მის ყმისა მისაწეველად.
იგი ლაღი და უკადრი მივა ტანისა მრხეველად,
ტაიჭი მიუქს მერანსა, მიეფინების მზე ველად,
შეიგნა მისლვა მეფისა მისად უკანა მდეველად.

რა ცნა, მეფე მოვიდაო, ჰკრა მათრახი მისსა ცხენსა.
მასვე წამსა დაიკარგა, არ უნახავს თვალსა ჩვენსა,
ჰგვანდა ქვესკნელს ჩაძრომილსა ანუ ზეცად ანაფრენსა;
ეძებდეს და ვერ ჰპოვებდეს კვალსა მისგან წანარბენსა.

Si stupì il re, ed ira e sdegno scossero il suo petto.
Allora inviò i dodici scudieri in piedi a lui d’intorno,
comandando loro d’armar le mani pronte a dar battaglia
e di non far ritorno senza trarre chi laggiù sedeva.

Quei gli mossero incontro squillanti di corazze, sicché
l’altro balzò in piedi, la gola d’angoscia ancor più stretta;
e gli occhi sollebati roteando vide il gruppo farsi
sotto. “Me infelice!”, gemette d’improvviso, quindi tacque.

Poi, tersi gli occhi passandoci le mani, dette di piglio
a spada ed a faretra, e di sue forti braccia fatto nerbo
saltò in sella, e snobbando di quei lacché il messaggio,
cercó sottrar sé stesso ed essi al duolo dell’incontro.

Mossero quei le mani per ghermirlo. Mal gliene incolse.
Con cotal furore gli fu addosso, che a pena avrebbe indotto i
lor nemici. Gli uni agli altri infranse; senza pietà
li stese, non pochi di sua frusta fendendo fino al petto.

Furente urlò ai fanti il re d’uscire in massa: neppur si volse ‘l
prode a degnare di guardo chi ‘l seguiva, finché non gli fu
sopra. Di quei che a tanto giunser fece, mortali, morti,
tendendo l’uno appresso all’altro. Senz’occhi vide questo il re,

che insieme ad Avtandìl dette di sprone ver lo sconosciuto.
Altero, orgolgioso, un solo corpo a vibrar col suo Pegàaso,
splendea l’ignoto più del sol che illuminava il campo.
Il cuor gli disse che a dargli caccia or’era il re in persona.

Come certo ne fu, frustò il cavallo con il mortal
scudiscio, e in un battere di ciglia svanì ai lor occhi
come inghiotitto da un abisso o involatosi al ciel. Invano
lo cercaron, ché di lui non v’era traccia in terra.

კვალი ძებნეს და უკვირდა ვერ-პოვნა ნაკვალევისა,
აგრე კვალ-წმიდად წარხდომა კაცისა, ვითა დევისა;
ლაშქარნი მკვდართა სტიროდეს, სწრაფა აქვს წყლულთა ხვევისა.
მეფემან ბრძანა: “ვნახეო მიზეზი ლხინთა ლევისა”.

ბრძანა: “ღმერთსა მოეწყინა აქანამდის ჩემი შვება,
ამად მიყო სიმწარითა სიამისა დანავღლება,
სიკვდილამდის დამაწყლულა, ვერვის ძალ-უც განკურნება.
მასვე მადლი! ესე იყო წადილი და მისი ნება”.

ესე თქვა და შემობრუნდა, დაღრეჯილი წამოვიდა,
არცა ჰკრაღა ასპარეზსა, ვამი ვამსა მოურთვიდა;
ყველაკაი მოიშალა, სადაცა ვინ მხეცთა სრვიდა;
ზოგთა თქვეს, თუ: “მართალია”, ზოგი: “ღმერთო!”, უზრახვიდა.

მეფე საწოლს შემოვიდა სევდიანი, დაღრეჯილი;
მისგან კიდე არვინ შეჰყვა, ავთანდილ უჩს ვითა შვილი.
ყველაკაი გაიყარა, ჯალაბი ჩანს არ-დაჯრილი.
გაბედითდა სიხარული, ჩაღანა და ჩანგი ტკბილი.

თინათინს ესმა მამისა ეგეთი დაღრეჯილობა,
ადგა და კარსა მივიდა, – ჰქონდა მზისაცა ცილობა, –
მოლარე იხმო, უბრძანა: “ძილია თუ ღვიძილობა?”
მან მოახსენა: “დაღრეჯით ზის, სჭირსო ფერ-შეცვლილობა.

ერთაი ახლავს ავთანდილ, წინაშე უზის სკამითა;
უცხო ყმა ვინმე უნახავს, ასრე დაღრეჯით ამით-ა,
თინათინ ბრძანა: “აწ წავალ, შესლვა არ ჩემგან ჟამითა
მიკითხოს, ჰკადრე: იყო-თქო აქა ერთითა წამითა”.

ხანი გამოხდა, იკითხა: “ნეტარ, რასა იქმს ქალიო,
ჩემი ლხინი და ჯავარი, ჩემი სოფლისა წყალიო?”
მოლარე ჰკადრებს: “მოვიდა აწყაღა ფერ-ნამკრთალიო,
დაღრეჯით გცნა და მიბრუნდა წინაშე მომავალიო”.

Del che si stupiron, chini alla cerca, suddito e sovrano:
può dunque uomo sparire come un Devi, senza segno
lasciar di suo passaggio? Piansero i morti i vivi, solertri
sui feriti. Disse il re: “Ciò che ho visto pone fine a gioia.

Dio s’è stancato di quella che ho fin qui goduta,
sicché ora volge letizia in fiele amaro. Egli a morte
m’ha colpito e niun conosce a ciò rimedio. Ma poiché
così ha deciso e scritto, gli sia resa la dovuta lode.”

Poi scuro in volte dié di briglia per riedere a palazzo.
Nessun più scese in campo e i gemiti si unirono ai lamenti.
Ovunque si trovasse, sospese ognun la caccia. Dicean
taluni: “Il re ha ragione.” Alzavano le mani al cielo gli altri.

Triste e funereo riede ne talamo Rostàn. Al solo
Avtandìl fu dato assisterlo, ché quasi gli era figlio;
tutti gli altri usciron, e vuota fu la reggia di gente e
di sorrisi. Tacquero il liuto e la soave arpa.

Quando seppe delle cupa tristezza del padre,
l’emula del sole si levò, e resasi alla porta
del re “Dorme o veglia?” chiese al ciambellano. Al che
“Siede assorto in pensieri, creo come non mai,

e ‘l solo Avtandìl l’attende, in fronte assiso. Cosa lo turba?
Hanno visto uno strano cavalier. “Si disse il dignitario.
E lei: “Allora non è ben ch’io entri, ma a palazzo resto.
Se chiederà di me dirai: “Da qui propio ora se n’è andata.”

Di lì a poco: “Che fa la fanciulla che mi è gioia e gemma,
e di mia vita linfa?” domandò il sire. E il ciambellano:
“Qui venne poc’anzi smunta in volto. Poi che di Vostra pene seppe,
scomparve, ma si tien pronta a comprarirvi innanzi.”

უბრძანა, თუ: “წადი, უხმე! უმისობა ვით გავსძლეო?
მოახსენე: “რად დაჰბრუნდი შენ, მამისა სიცოცხლეო?
მოდი, ჭმუნვა გამიქარვე, გულსა წყლულსა მეწამლეო,
გითხრა ჩემი სამიზეზო, მე თუ ლხინთა რად დავლეო”.

თინათინ ადგა, მივიდა, მიჰყვა მამისა ნებასა,
უგავს პირისა სინათლე მთვარისა მოვანებასა.
მამამან გვერდსა დაისვა, აკოცა ნება-ნებასა,
უბრძანა: “მახლავ რად არა, რად მელი მოყვანებასა?”

ქალმან ჰკადრა: “ხელმწიფეო, დაღრეჯილსა ვინცა გცნობდეს,
ვინმცა გნახა კადნიერად, რაზომ გინდა ამაყობდეს!
თქვენნი აგრე დაღრეჯანი მნათობთაცა დაამხობდეს!
კაცმან საქმე მოიგვაროს, ვეჭვ, ჭმუნვასა ესე სჯობდეს”.

უბრძანა: “შვილო, რაზომცა მჭირს საქმე სავაგლახია,
შენი ჭვრეტა და სიახლე ლხინადვე დამისახია,
მომქარვებელი სევდისა, მართ ვითა მუფარახია.
ვეჭვ, რა სცნა, შენცა მამართლო, ჩემი სულთქვმა და ახია.

“უცხოსა და საკვირველსა ყმასა რასმე გარდვეკიდე,
მისმან შუქმან გაანათლა სამყარო და ხმელთა კიდე.
რა უმძიმდა, არ ვიცოდი, ან ტიროდა ვისთვის კიდე;
ჩემად ნახვად არ მოვიდა, გავგულისდი, წავეკიდე.

მე რა მნახა, ცხენსა შეჯდა, თვალთა ცრემლნი მოიხოცნა.
შესაპყრობლად შევუზახენ, სპანი სრულად დამიხოცნა,
ვითა ეშმა დამეკარგა, არ კაცურად გარდამკოცნა,
ჯერთცა ესე არა ვიცი, ცხადი იყო, თუ მეოცნა.

“აწ ესე მიკვირს, რა იყო, ანუ რა ვნახე და რული!
მან დამიხოცა ლაშქარი, სისხლი ადინა ღვარული.
კაცთა ხორცისად ვით ითქმის ისრე თვალთაგან ფარული?!
უცილოდ ღმერთსა მოვსძულდი აქამდის მე მხიარული.

Corri a chiamarla -ingiunse il re- “m’opprime a morte la sua assenza!
Dille: Perché tornasti indietro, tu del padre tuo ragion
di vita? Vieni a dissolvere l’angoscia sua e lo spirto suo
a placar; così saprai come da lui s’involò gioia.”

Con un sorriso tenue e luminoso s’affrettò Tinatìn,
sollecita al voler del padre che, postasela al fianco,
tenero la baciò e dolce le disse: “Perché non venisti
fino a me, scegliendo d’aspettar che ti chiamassi?”

Chi è si temerario o re, -chiese la figlia- “da importi sua
presenza conscio di tuo cruccio? Or più che mai, che pure il cielo
del tuo travaglio è buio? Penso però che uscire tosto
d’affanno è miglior cura che cercavi dentro medicina.”

Figlia, non v’ha sì cupa angoscia che dal mio petto oppresso
tua grata vista non dilegui, ridando gioia come fa
elisir. Credo però che non dirai soverchi gemiti e
lamenti del padre tuo, poi che ne sia di causa edotta.

Superbo, misterioso, ho incontrato un cavaliere. Anziché
riceverne, spande lui luce al firmamento oltre i confini
della terra. Di suo struggente duolo mi sfuggì ‘l motivo.
Ci negò presenza, e io contro gli spronai spint dall’ira.

Come mi vide, terse gli occhi e montò in sella. Gridai di
catturarlo, ma dei guerrieri fece immane strage. Poi,
forse dèmone, svanì alla vista senza tor comminato
come uom da uom, sicché mi chiedo se non era un’ombra.

Dolce, divina clemenza mi si è fatta amara;
son finiti i giorni della gioia e sarà quello futuro
del precedente più noioso e tetro. Posto che lunga
siami ancora vita, più ne potrò goder i buoni frutti.”

ტკბილნი მისნი წყალობანი ბოლოდ ასრე გამემწარნეს,
დამავიწყდეს, რაცა დღენი მხიარულსა წამეარნეს.
ყოვლმან პირმან ვაგლახ მიყოს, ვეღარავინ მინეტარნეს,
სადამდისცა დღენი მესხნენ, ვეღარამან გამახარნეს!”

ქალმან ჰკადრა: “მოგახსენებ მე სიტყვასა დანაყბედსა:
ჰე მეფეო! რად ემდურვი ანუ ღმერთსა, ანუ ბედსა?
რად დასწამებ სიმწარესა ყოველთათვის ტკბილად მხედსა?
ბოროტიმცა რად შეექმნა კეთილისა შემოქმედსა!

მე ამას ვარჩევ: მეფე ხარ, მეფეთა ზედა მფლობელი,
შორს არის თქვენი საზღვარი, ბრძანება-მიუთხრობელი.
გაგზავნე კაცი ყოველგან მისთა ამბავთა მცნობელი,
ადრე სცნობ, არის იგი ყმა შობილი თუ უშობელი”.

მოასხნეს კაცნი, გაგზავნეს ოთხთავე ცისა კიდეთა,
უბრძანეს: “წადით, პატიჟთა თავიმცა რად დაჰრიდეთა?
მონახეთ, ძებნეთ იგი ყმა, სხვად ნურად მოიცლიდეთა,
მისწერეთ წიგნი, სადაცა ვერ მისწვდეთ, ვერ მიხვიდეთა”.

კაცნი წავიდეს, იარეს მართ ერთი წელიწადია,
მონახეს, ძებნეს იგი ყმა, იკითხეს კვლა და კვლა დია,
ვერცა თუ ნახეს ნახული ღმრთისაგან დანაბადია,
ცუდად მაშვრალნი მოვიდეს, მათსავე გულსა ზადია.

მონათა ჰკადრეს: “მეფეო, ჩვენ ხმელნი მოვიარენით,
მაგრა ვერ ვპოვეთ იგი ყმა, მით ვერა გავიხარენით,
მისსა მნახავსა სულ-დგმულსა კაცსა ვერ შევეყარენით,
ჩვენ ვერას გარგებთ, საქმენი სხვანი რამ მოიგვარენით”.

მეფე ბრძანებს: “მართალ იყო ასული და ჩემი ძეო,
ვნახე რამე ეშმაკისა სიცუდე და სიბილწეო,
ჩემად მტერად წამოსრული, გარდმოჭრილი ზეცით ზეო.
გამიშვია შეჭირვება, არა მგამა ყოლა მეო”.

E la fanciulla al re: “Degna d’ascolto, Sire, le mie labbra.
Perché di Dio ti lagni e di tua sorte? Perché mestizia
infèri a chi ogni cosa vede e ad ogni uom provvede? E perché
mai dovrebbe ‘l principio e la cagion del bene fare il male?

Se ‘l cavaliere che vedeste corre il mondo in carne ed ossa,
altri l’avranno visto e ne saprai novella. Ma se così
non è, allora si trattò di un infero salito a turbar
la mente tua. Qual che sia ‘l ver, non v’ha ragion di duolo.

Ora un consiglio: re e sire ai re, signore d’un impero
vasto sì che a stento il copre la tua immensa possa,
comanda ovunque banditori alla vicenda che ti tiende mente,
e saprai tosto se il prode è nato al mondo oppure all’àere.”

Lo fece il re, e li mandò finanche ai quattro venti in ciel
dicendo: “Andate a fatica ciechi e sordi; quel giovine
stanate, braccate, nulla vi sia d’intralcio; e dove e a chi
sia ai vostri passi impervio fate che giungani missive.”

Vagando per un anno cercarono i messi il cavaliere;
di lui chiesero ovunque senza posa, e ancora domandaron
ove avean già domandato: non un che in terra l’avesse mai
veduto. Esausti e greve il cuor d’inutil peso, tornarono

a dir: “Sovrano, abbiamo setacciato mari e monti
senza del cavalier trovare traccia e al nostro impegno premio.
No un sol uomo disse d’averlo lui incontrato. Ben altra
tempra chiama a compier l’opra, troppo al di là di nostre forze.”

Così concluse il re: “Mia figlia, la mia bimba, dice il ver.
Ciò che ho visto è un orrendo, immondo spirto a me mandato
dall’inferno ad arrecarmi danno. Ora ne son
rasserenato e di ‘sta fola sgombero la mente.”