წიგნი ხატაელთა მეფისა ტარიელის წინაშე მიწერილი პასუხად

LETTER WRITTEN BY THE KING OF THE KHATAVIANS IN ANSWER TO TARIEL

ხატაეთს მყოფნი მოვიდეს, – მათგან მოსლვისა დრონია, –
სიტყვანი შემოეთვალნეს ლაღნი და უკადრონია:
“არცა თუ ჩვენ ვართ ჯაბანნი, არც ციხე-უმაგრონია,
ვინ არის თქვენი ხელმწიფე? ჩვენ ზედა რა პატრონია?”

მოეწერა: “რამაზ მეფე წიგნსა გიწერ ტარიერსა.
გამიკვირდა, რა ეწერა წიგნსა შენგან მონაწერსა!
რაგვარა თუ მანდა გეხმე, ვინ ვჰპატრონობ ბევრსა ერსა?
ამის მეტსა ნუმცა ვნახავ კვლაღა წიგნსა შენ მიერსა”.

ვუბრძანე წვევა ლაშქართა, გავგზავნე მარზაპანია.
იგი ვარსკვლავთა ურიცხვი მოკრბეს ინდოთა სპანია,
შორით და ახლოთ ყველაი მართ ჩემკე მონასხრპანია,
ერთობ ლაშქრითა აივსო მინდორი, კლდე, კაპანია.

ფიცხლა მოვიდეს, არ ექმნა მათ შინა ხან-დაზმულობა;
აღლუმი ვნახე, მეკეთა ლაშქართა მოკაზმულობა,
სიჩაუქე და სიკეთე, კეკლუცად დარაზმულობა,
ტაიჭთა მათთა სიმალე, აბჯართა ხვარაზმულობა.

ავმართე დროშა მეფისა, ალმითა წითელ-შავითა,
დილასა ვბრძანე გამართვა ლაშქრითა უთვალავითა,
თავსა ვსტიროდი, ვიტყოდი ბედითა მეტად ავითა:
მზე თუ არ ვნახო, არ ვიცი, ვიარო ვითა და ვითა!

შინა მოვე, დაღრეჯილსა გულსა სევდა მიიეფდა,
თვალთათ, ვითა საგუბარი, ცხელი ცრემლი გარდმომჩქეფდა.
“ბედი ჩემი უბედური, – ვთქვი, თუ, – ჯერთცა ვერ გამეფდა!
ხელმან ვარდი რად იხელთა, რათგან ასრე ვერ მოჰკრეფდა?”

“My envoys arrived with a message the Khatavian king had sent me.
lt was an insolent answer provoking our pride and anger.
We are no cowards’, he wrote, ‘nor are our marches defenceless.
Who is that monarch of yours that you think him lord of our country?’

“Ramaz their ruler addressed me: ‘Be it known to you, O Tariel,
I, who am king of this kingdom and lord over many a people,
Marvel at what you have written commanding my presence before you.
I shall receive no letter or message from you in the future’.

“I commanded my hosts to be summoned; I sent for the lord of the marches.
The armies of India assembled, countless as stars in the heavens.
From near and from far they hastened, from every part of the country,
Crowding the plains and the valleys, the mountains and rocks with their numbers.

“Troop after troop assembled in ranks and in squadrons before me,
Warriors mounted on horses attired in Khvarazmian armour.
Warlike, impetuous, gallant, with eyes flashing eager for battle.
They stood in excellent order; their mien and alertness pleased me.

“Raising the red and black banner, the royal standard of India,
I commanded the countless host to prepare and set out in the morning.
I wept to myself and lamented the grievous fate of my life.
How can I leave without seeing the sun,’ I sadly reflected.

“The grief in my heart redoubled as I slowly entered my bedroom.
With tears streaming downwards in showers and sobs rending soul and body
I bitterly wept: ‘Vile fate, am I destined to endless longing?
Why did my hand touch the rose, if alas, I am powerless to pluck it?’