ტარიელს ლომი მოეკლა, მით ხრმალსა სისხლი სცხებოდა;
შამბისა პირსა ქვეითი დგა, ცხენი არა ჰხლებოდა;
ყივილი ავთანდილისი ესმოდა, ეოცებოდა,
შეხედნა, იცნა, გაიქცა, მისკე მირბოდა, ხლტებოდა.

ხრმალი გასტყორცა ტარიელ, მიჰმართა მისსა ძმობილსა.
ყმა ცხენისაგან გარდიჭრა, ჰგვანდა ეტლისა სწრობილსა.
მათ ერთმანერთსა აკოცეს, ჰგვანან ყელ-გარდაჭდობილსა,
ხმა შაქრის-ფერად გაუხდა ვარდსა, ხშირ-ხშირად პობილსა.

ტარიელ მოთქვა ტირილით სიტყვა ნატიფი, მჭევრები:
– სისხლისა ღვარმან შეღება წითლად გიშრისა ტევრები,
ალვასა წყარო ცრემლისა მორწყავს, ნაკადი ბევრები, –
რათგან შენ გნახე, რა მგამა, პატიჟი მჭირდეს მევ რები!

ტარიელ უთხრა: “ჰე ძმაო, კმა არს, დღეს რაცა მლხენია,
ყოველი ჩემი სალხინო მინახავს, – ნახვა შენია;
სხვად ნუ ყოს ღმერთმან წამალი, არცა რა მოგისმენია:
კაცმან-მცა სოფელს ვით პოვა, რაცა რა საქმე ზენია!”

რა ტარიელ არ შესჯერდა, ავთანდილცა არ დაწყნარდა,
მის ამბვისა დაყოვნება ვეღარ გასძლო, აუჩქარდა,
გამოიღო რიდე მისი, ვინ ბაგეთათ ვარდი ვარდა.
რა ტარიელ ნახა, იცნა, გამოუღო, შემოვარდა.

წიგნი და კიდე რიდისა იცნა და გა-ცა-შალა მან,
პირსა დაიდვა, დაეცა, ვარდმან ფერითა მკრთალამან,
სულნი გაექცეს, მოდრიკა თავი გიშრისა ტალამან.
მისნი ვერ გასძლნეს პატიჟნი ვერ ყაენ, ვერცა სალამან.

ავთანდილ უჭვრეტს ტარიელს, უსულოდ ქვე-მდებარესა,
შეფრინდა, შველად მიჰმართა მას, ტკბილად მოუბარესა,
ვერა ვერ არგო დამწვარსა, სრულად ცეცხლ-ნადებარესა;
მისთა ნიშანთა სიცოცხლე მართ მისი მიიბარესა.

El Caballero acaba de matar un león y de su espada aún gotea la sangre.
Está de pie, al borde de los juncos y su caballo negro no está con él.
Cuando oye los gritos de Avtandil, se sobresalta y mira.
En seguida reconoce al amigo y corre a su encuentro.

Tariel tira su espada y aligera el paso hacia su hermano jurado,
que salta de su caballo y avanza como una estrella hacia él.
Se estrechan en apretado abrazo y se besan el uno al otro.
Las rosas abiertas difunden su perfume, la dulce fragancia de la miel.

Tariel llora y Avtandil le habla sonriendo dulcemente.
El coral se abre y las perlas de sus dientes relumbran.
Dice: “Traigo noticias que sé que te van a agradar.
Ahora se avivará la flor, la rosa tanto tiempo marchita”.

Tariel responde: “Este día, hermano, me ha traído ya suficientes alegrías.
Te veo de nuevo con mis ojos, y ésa es toda la felicidad que puedo tener.
Ya no espero de Dios otro bálsamo que alivie mi sufrimiento.
¿Cómo puede un mortal encontrar en el mundo lo que el Cielo no ha hecho?”.

Avtandil no se desanima cuando ve la incredulidad de Tariel.
Ya no puede ocultar por más tiempo lo que sabe y se apresura
a mostrarle el jirón del velo de aquella cuyos labios son capullos de rosa.
Tariel lo ve y lo reconoce al instante, y temblando lo toma de sus manos.

Tariel reconoce el velo y la letra en la carta que está desenrollando;
los aprieta contra su rostro y después se derrumba sobre las piedras.
La rosa palidece con los ojos cerrados, el alma parece haber volado.
Ni siquiera Caín y Salamán han padecido tales tormentos.

Cuando Avtandil ve a Tariel desvanecido ante él como un cadáver,
se arrodilla a su lado, se apresura a socorrerlo y le habla con dulzura.
Pero nada puede hacer por el que ha sido devorado por completo por el fuego.
La prenda de amor de su amada se ha apoderado de su vida.

ავთანდილ დაჯდა ტირილად, ტირს ხმითა შვენიერითა,
ყორანსა გაჰგლეჯს ხშირ-ხშირად, აფრთხობს ბროლისა ჭერითა;
გახეთქა ლალი, გათლილი ანდამატისა კვერითა,
მუნით წყარონი გამოხდეს, ძოწსა ვამსგავსენ ფერითა.

პირსა იხოკს, ღაწვთა სისხლი ჩასდიოდა მისსა მჭვრეტსა:
“რაცა ვქმენო, არ უქმნია არცა შმაგსა, არცა რეტსა;
წყალი სწრაფით რად დავასხი ცეცხლსა, ძნელად დასაშრეტსა!
ჩქარად ეცეს, ვერ გაუძლებს გული ლხინსა მეტის-მეტსა.

მე მოვკალ ჩემი მოყვარე; რა მმართებს გაწბილებულსა?
თავსა ვაბრალობ საქმესა, არ დასმით გაგონებულსა!
ცრუ კაცი კარგად ვერას იქმს საქმესა გაძნელებულსა,
თქმულა: “სიწყნარე გმობილი სჯობს სიჩქარესა ქებულსა!”

უცნობო-ქმნილი ტარიელ ძეს მსგავსად ნატუსალისად.
ავთანდილ ადგა, გამოვლნა შამბნი საძებრად წყალისად,
მან პოვა სისხლი ლომისა, მოაქვს სავსებლად ალისად,
მკერდსა დაასხა, გა-ვე-ხდა ლაჟვარდი ფერად ლალისად.

ავთანდილ მკერდსა დაასხა მას ლომსა სისხლი ლომისა;
ტარიელ შეკრთა, შეიძრა რაზმი ინდოთა ტომისა,
თვალნი აახვნა, მიეცა ძალი ზე წამოჯდომისა.
ლურჯად ჩანს შუქი მთვარისა, მზისაგან შუქ-ნაკრთომისა.

ზამთარი ვარდთა გაახმობს, ფურცელნი შთამოსცვივიან,
ზაფხულის მზისა სიახლე დასწვავს, გვალვასა ჩივიან,
მაგრა მას ზედა ბულბულნი ტურფასა ხმასა ყივიან, –
სიცხე სწვავს, ყინვა დააზრობს, წყლულნი ორჯერვე სტკივიან.

აგრევე გული კაცისა მოსაგვარებლად ძნელია,
ჭირსა და ლხინსა ორსავე ზედა მართ ვითა ხელია,
მიწყივ წყლულდების, საწუთრო მისი აროდეს მრთელია.
იგი მიენდოს სოფელსა, ვინცა თავისა მტერია!

Avtandil, devorado por la angustia, se sienta y se lamenta amargamente.
Las lágrimas desbordan sus negras pestañas de cuervo y sus uñas desgarran la fuente de cristal.
El rubí exquisitamente tallado con un martillo de diamantes se quiebra,
y del cristal corren ahora arroyos de un color que semeja al coral.

Avtandil araña sus mejillas y contempla con ansia al amigo:
“Lo que he hecho no lo hubiera hecho un insensato, ni siquiera un loco.
¿Por qué he derramado tan a prisa el agua sobre este fuego difícil de apagar?
Su corazón no ha podido soportar el estallido de tanta felicidad.

He herido de muerte a mi hermano. ¿Cómo expiar ahora mi culpa?
Me atormenta haber actuado como el que no se para a reflexionar.
El ignorante no consigue nunca triunfar en los asuntos delicados.
Está dicho: la humilde lentitud es-más provechosa que la orgullosa prisa”.

Como un hombre herido, Tatiel gime en su desmayo.
Avtandil se levanta y atraviesa los juncos para traer agua,
pero encuentra la sangre del león y la toma para apagar el fuego;
la arroja sobre el pecho del Caballero y el zafiro se vuelve rubí.

Avtandil baña el pecho del león con la sangre del león.
Tariel se sobresalta y las pestañas de estirpe hindú se estremecen.
El Caballero entreabre los ojos y reúne fuerzas para sentarse.
Los rayos de la luna parecen azules cuando reflejan los del sol.

El invierno seca el rosal y lo despoja de sus hojas.
El ardiente sol del verano lo consume, y la sequía lo maltrata,
pero el ruiseñor que habita en él canta siempre con dulce voz.
El calor lo quema, el frío lo hiela; de uno u otro modo sufre.

También el corazón humano es difícil de satisfacer:
padece igualmente en la alegría y en el dolor.
Siempre está herido, su destino nunca es perfecto.
Quien es enemigo de sí mismo se confía al mundo.

ტარიელ ნახა ნაწერი კვლაცა მკლველისა მისისა,
იკითხავს, თუცა აშეთებს კითხვა წიგნისა მისისა;
დაუყვის ცრემლმან სინათლე, ბნელად ჩანს შუქი დღისისა.
ავთანდილ ადგა, დაუწყო თხრობა სიტყვისა მქისისა.

იტყვის, თუ: “ნაქმრად არ ვარგა კაცისა გასწავლილისად,
აწ რადღა გვმართებს ტირილი? ხამს, დავსხდეთ ქმნად ღიმილისად;
ადეგ, წავიდეთ საძებრად მის მზისა წარხდომილისად!
ადრე მიგიყვან, მიყვანა არს შენგან მონდომილი სად.

ვითა გვმართებს გახარება, პირველ აგრე გავიხარნეთ,
მერმე შევსხდეთ, გავემართნეთ, ქაჯეთისკე თავნი ვარნეთ,
ხრმალნი ჩვენნი ვიწინამძღვრნეთ, მათნი ზურგით დავიყარნეთ,
უჭირველნი შემოვიქცეთ, იგი მძორთა დავადარნეთ”.

მერმე ტარიელ ამბავსა ჰკითხავს, აღარა ბნდებოდა.
შეჰხედნის, თვალნი აჰმართნის, შავ-თეთრი ელვა ჰკრთებოდა,
მართ ვითა ლალსა მზისაგან, მას ფერი ეზარდებოდა;
ვინ ღირს-ა, თუ-მცა წყალობით ცა მიწყივ მობრუნდებოდა!

ავთანდილს მადლი უბრძანა, ქმნა უყო საუბარისა:
“მე შენი ქება ვითა ვთქვა, ბრძენთაგან საქებარისა!
ვითა ზე-მთისა წყარომან, მომრწყე ყვავილი ბარისა,
დამწყვიდე დენა ცრემლისა, ნარგისთათ ნაგუბარისა.

მე ვერა გიყო, ნაცვალსა ღმერთი გარდიხდის ციერი,
ზეგარდმოთ მისით შემოგზღოს მუქაფა ჩემ-მაგიერი!”
შესხდეს და შინა წავიდეს, მათ ლხინი ჰქონდა ძლიერი;
აწ გა-ვე-აძღო სოფელმან ასმათ, ადრითგან მშიერი.

ქვაბისა კარსა ასმათი მარტო ზის, არ-ბარგოსანი.
შეჰხედნა, იცნა ტარიელ, თანა ყმა ჭარმაგოსანი, –
ორნივე ტურფად იმღერდეს, ვით იადონი მგოსანი, –
მაშინვე იცნა, ავარდა მოშლილი, პერანგოსანი.

Tariel contempla la carta de aquella por la que está herido,
y la lee una y otra vez, aunque con ello multiplique su locura.
Las lágrimas le ocultan la luz y oscurecen los rayos del día.
Avtandil se levanta e intenta calmarlo con duras palabras.

“Este comportamiento no es digno de un hombre bien instruido.
¿Por qué lloras ahora? Ha llegado el momento de sonreír y estar contento.
Levántate. Iremos a buscar a la dama que estaba perdida.
Vamos, yo te conduciré a donde está lo único que tú deseas.

Alegrémonos, ahora nos merecemos estar contentos en primer lugar.
Después montaremos los caballos y marcharemos a la tierra de los Kadjis.
Nuestras espadas nos servirán de guía hasta que consigamos ahuyentarlos.
Nosotros regresaremos victoriosos y dejaremos atrás sus cadáveres”.

Entonces Tariel demanda noticias; ya no se desmaya más.
Eleva los ojos, y el blanco y el negro resplandecen como la luz.
De nuevo recobra el color como el rubí iluminado por el sol.
El Cielo siempre clemente, vuelve sus ojos hacia quien es digno de ello.

Tariel conversa con Avtandil y le da las gracias de todo corazón:
“¿Cómo podría yo elogiarte? Sólo los sabios conocen las palabras.
Tú, como un torrente de montaña, has regado las flores del valle,
y has detenido el curso de las lágrimas del estanque de narcisos.

Yo no podré nunca pagar los servicios que me has hecho, Avtandil.
Será Dios desde el Cielo quien lo haga. Ojalá Él desde su altura te recompense”.
Montan en los caballos y galopan hacia la cueva con el corazón regocijado.
Ahora el mundo saciará a Asmath de su antigua hambre.

A la entrada de la gruta Asmath está sentada, sola y no muy bien vestida.
Mira y ve a Tatiel, y con él a un caballero que monta un corcel blanco.
Los dos vienen cantando bellas melodías como las que cantan los ruiseñores.
Pronto los reconoce, se levanta apresurada y corre a su encuentro a medio vestir.

აქამდის მიწყივ ენახა ქვაბს მისლვა მოტირალისა,
აწ გაუკვირდა დანახვა სიცილით მომღერალისა.
ზარ-აღებული ავარდა, ცნობა უც ვითა მთრვალისა,
არ იცის სმენა ამბვისა ჯერთ მისგან სასურვალისა.

მათ რა ნახეს, შემოჰყივლეს სიცილით და კბილთა ჩენით:
“ჰე ასმათო, მოგვივიდა მოწყალება ღმრთისა ზენით:
ვპოვეთ მთვარე დაკარგული, რაცა გვწადდა, იგი ვქმენით,
აწ გავხედით ბედისაგან ცეცხლთა შრეტით, ჭირთა ლხენით”.

ავთანდილ ცხენსა გარდახდა ასმათის მოსახვეველად;
მან მიჰყო ხელი ალვასა, შტო მოჰყვა მოსარხეველად,
ყელსა და პირსა აკოცებს, არის ცრემლისა მფრქვეველად:
რა სცანო, რა ჰქმენ, მიამბე, ვტირ შენი მოაჯე ველად.

ავთანდილ ასმათს უსტარი მისცა მისისა ზრდილისა,
ალვისა შტო-დამჭნარისა, მთვარისა ფერ-მიხდილისა;
უთხრა, თუ: “ნახე ნაწერი მის პატიჟ-გარდახდილისა;
მზე მოგვეახლა, მოგვეცა ჩვენ მოშორვება ჩრდილისა”.

ასმათ რა ნახა უსტარი, ცნა მისი დანაწერობა,
გაკვირდა, ზარმან აიღო, ათრთოლებს, ვითა ხელობა,
ტერფით თხემამდის გაუხდა მას მეტი საკვირველობა;
იტყვის: “რა ვნახე, რა მესმის? არს-მცა ამისი მრთელობა?!”

ავთანდილ უთხრა: “ნუ გეშის, ეგე ამბავი მრთელია;
ლხინი მოგვეცა, მოგვშორდა ყოველი ჭირი ძნელია,
მზე მოგვეახლა, უკუნი ჩვენთვის აღარა ბნელია,
ბოროტსა სძლია კეთილმან, არსება მისი გრძელია!”

ინდოთ მეფე მხიარული ასმათს რასმე უბრძანებდა;
ერთმანერთსა ეხვეოდეს, სიხარული ატირებდა;
ვარდსა ზედა ყორნის ბოლო ნამსა თხელსა აპკურებდა.
კაცსა ღმერთი არ გასწირავს, თუ-მცა კაცი შეიგებდა.

Hasta aquel día Tariel siempre regresaba a la gruta lamentándose,
y Asmath se sorprende de verle llegar sonriendo y cantando.
Con la mente turbada como un hombre ebrio, se levanta y corre asustada,
ignorante aún de que ha llegado la buena noticia tanto tiempo deseada.

Cuando la ven, le gritan desde lejos; ríen y sus dientes brillan como perlas:
“¡Asmath! La gracia de Dios ha descendido sobre nosotros desde lo alto.
Hemos encontrado al fin a la luna; nuestro deseo se ha cumplido.
Ahora apagaremos los fuegos encendidos por el destino y las penas se volverán regocijo”.

Avtandil se apea del caballo para abrazar a Asmath
que se aprieta contra el ciprés cuyas ramas la envuelven cariñosas.
Besa su cuello y su rostro sin dejar de llorar: “Cuéntamelo todo.
¿Qué has descubierto? ¿Qué noticias traes? Habla de prisa, te lo ruego”.

Avtandil le tiende la carta que Nestán había escrito a Tariel,
el ausente ciprés de ramas marchitas, la luna privada de su brillo,
y dice: “Mira la letra de aquella por la que tantas penas has sufrido.
Ahora el sol se acerca a nosotros y pronto las tinieblas se disiparán”.

Asmath abre la carta y reconoce al punto la escritura de Nestán.
Se estremece: el miedo la hace temblar como si estuviera poseída.
Desde los pies hasta la cabeza, el estupor se apodera de todo su ser.
Dice: “¿Puede ser esto cierto? ¿Qué es lo que veo? ¿Qué oigo?”.

Avtandil le contesta: “Todo cuanto te decimos es verdad, no temas.
La dicha es nuestra de nuevo; el dolor y la pena se van alejando.
Ahora el sol nos ilumina otra vez y las sombras ya no nos acosarán más.
El Mal ha sido vencido por el Bien que es esencia perdurable”.

El rey de las Indias le dice algo a Asmath alegremente.
Se abrazan y se besan y sus ojos lloran lágrimas de felicidad.
Desde las oscuras alas de cuervo corre el llanto inundando la rosa.
Dios no abandona a los hombres, aunque éstos no sepan comprenderlo.

ღმერთსა მისცეს დიდი მადლი, თქვეს: “გვიყოო, რაცა სჯობდა;
აწღა ვცანით, უარესსა პირი თქვენი არ გაჰბრჭობდა”,
ინდოთ მეფე მხიარული ხელ-განპყრობით ამას ხმობდა.
ქვაბს შევიდეს მხიარულნი, ასმათ რასმე მასპინძლობდა.

ტარიელ ეტყვის ავთანდილს: “ისმინე სიტყვა ასები,
გიამბობ რასმე ამბავსა, მოამბედ ნუ გენასები:
მე ოდეს ქვაბნი წავუხვენ, დავხოცე დევთა დასები,
მას აქათ მათი აქა ძეს საჭურჭლე ძვირ-ნაფასები.

მე აგრე არა მინახავს, მართ ვითა არა მნდომია;
მოდი და გავხსნათ, შევიგნეთ, საჭურჭლე თუ რა ზომია”.
ეამა, ადგეს ორნივე, არცა ქვე ასმათ მჯდომია,
დალეწეს კარი ორმოცი, მათგან არ ზედა ომია.

პოვეს საჭურჭლე უსახო, კვლა უნახავი თვალისა,
მუნ იდვა რიყე თვალისა, ხელ-წმიდად განათალისა,
ჩნდის მარგალიტი, ოდენი ბურთისა საბურთალისა;
ვინმცა ქმნა რიცხვი ოქროსა, ვერვისგან დანათვალისა!

იგი სახლი ორმოცივე შიგან იყო გატენილი.
პოვეს ერთი ზარადხანა, აბჯრისათვის სახლად ქმნილი;
მუნ აბჯარი ყოვლიფერი ასრე იდვა, ვითა მწნილი,
შიგან ერთი კიდობანი დაბეჭდული, არ-გახსნილი.

ზედა ეწერა: “აქა ძეს აბჯარი საკვირველიო,
ჯაჭვ-მუზარადი ალმასი ხრმალი ბასრისა, მჭრელიო;
თუ ქაჯნი დევთა შეებნენ, იყოს დღე იგი ძნელიო!
უმისჟამისოდ ვინც გაჰხსნის, არის მეფეთა მკლველიო”.

კიდობანი გახსნეს, პოვეს მუნ აბჯარი სამი ტანი,
რასაცა ვით შეიმოსენ მეომარნი სამნი ყმანი:
ჯაჭვი, ხრმალი, მუზარადი, საბარკული მათი გვანი, –
ზურმუხტისა ბუდებითა იყვნეს ვითა ლუსკუმანი.

Juntos dan gracias al Señor: “Has hecho con nosotros lo mejor.
Ahora comprendemos que lo que decretaste para nosotros no era lo peor”.
El rey de las Indias eleva las manos hacia el Creador en acción de gracias.
Entran luego en la gruta y Asmath prepara un ligero refrigerio para todos.

Tariel dice a Avtandil: “Escucha lo que tengo que decirte.
Voy a referirte un secreto si no desdeñas oír mi historia:
lo que encontré en estas grutas que arrebaté a los Devis.
Los gigantes están muertos, pero sus tesoros permanecen aquí.

Yo nunca los he visto; no me interesaban ni los necesitaba.
Venga, vamos a abrirlos y veremos las riquezas que hay”.
A Avtandil le place y los dos se ponen en pie, y Asmath tras ellos.
Tuvieron que romper cuarenta puertas, aunque esto no fue un gran problema.

Hallan un tesoro inigualable, como nunca antes habían visto sus ojos:
hay montones de joyas talladas por expertos orfebres,
y grandes cofres llenos de perlas del tamaño de una pelota.
En cuanto al oro, nadie hubiera podido contar la cantidad.

Cada una de las cuarenta estancias estaba llena a rebosar.
Una de ellas, convertida en sala de armas, contenía espadas
y armaduras en cantidad suficiente para abastecer a un ejército.
En un rincón encuentran un cofre cerrado con los candados intactos.

En él podía leerse: “Aquí se guardan las armaduras maravillosas,
cotas de mallas, yelmos, escudos, afiladas espadas que fueron forjadas en Basora.
Maldición y destrucción para los Kadjis si un día atacan a los Devis.
Pero aquel que lo abra en cualquier otra ocasión será asesino de reyes”.

Abren el cofre y encuentran dentro tres armaduras completas,
las mejores que un caballero podría desear para sí:
cotas de malla, yelmos, escudos, espadas, grebas…
adornados todos con esmeraldas como si fueran relicarios.