მეფე გაჰკვირდა, გა-ცა-წყრა, გული უც მისთვის მწყრომარე;
გაგზავნა მონა თორმეტი მისი წინაშე მდგომარე,
უბრძანა: “ხელთა აიღეთ აბჯარი თქვენ საომარე,
მიდით და აქა მომგვარეთ, ვინ არის იქი მჯდომარე”.

მონანი მიდგეს, მივიდეს, გახდა აბჯრისა ჩხარია;
მაშინღა შეკრთა იგი ყმა, ტირს მეტად გულ-მდუღარია,
თვალნი მოარნა ყოველგან, ნახა ლაშქართა ჯარია,
ერთხელ ესე თქვა: “ვაჲ მეო”, სხვად არას მოუბარია.

თვალთა ხელი უკუივლო, ცრემლნი ცხელნი მოიწურნა,
ხრმალ-კაპარჭი მოიმაგრა, მკლავნი გაიმამაცურნა,
ცხენსა შეჯდა, – მონათამცა საუბარნი რად იყურნა!-
სხვასა მხარსა გაემართა, მათი ჭირი არ განკურნა.

მონათა ხელი გამართეს მის ყმისა შესაპყრობელად.
მან, გლახ, იგინი დახადნა მტერთაცა საწყალობელად:
ჰკრა ერთმანერთსა, დახოცნა თავსა ხელ-აუპყრობელად,
ზოგსა გადაჰკრის მათრახი ქვე მკრდამდის გასაპობელად.

მეფე გაწყრა, გაგულისდა, ლაშქარნიცა შეუზახნა;
მან მდევართა მიწევნამდის არ უჭვრიტნა, არცა ნახნა,
რაზომნიცა მიეწივნეს, ყოვლნი მკვდართა დაასახნა,
კაცი კაცსა შემოსტყორცა, როსტან ამად ივაგლახნა.

შესხდეს მეფე და ავთანდილ მის ყმისა მისაწეველად.
იგი ლაღი და უკადრი მივა ტანისა მრხეველად,
ტაიჭი მიუქს მერანსა, მიეფინების მზე ველად,
შეიგნა მისლვა მეფისა მისად უკანა მდეველად.

რა ცნა, მეფე მოვიდაო, ჰკრა მათრახი მისსა ცხენსა.
მასვე წამსა დაიკარგა, არ უნახავს თვალსა ჩვენსა,
ჰგვანდა ქვესკნელს ჩაძრომილსა ანუ ზეცად ანაფრენსა;
ეძებდეს და ვერ ჰპოვებდეს კვალსა მისგან წანარბენსა.

Le roi s’étonne: l’inconnu sema en son cœur le courroux ;
Il dépêche douze écuyers, dont les chevaux fougueux s’ébrouent,
Leur ordonnant: «Armes au poing, pressez le pas pour périr ou
Pour mener devant moi le preux, m’évitant un ordre d’écrou. «

Les gardes vont cerner le preux dans le cliquetis des armures,
Le chevalier, pris d’un sursaut et le cœur gros de larmes pures,
Promène un regard alentour, voit les guerriers sous les ramures,
Ne s’écrie que: «Malheur à moi!» – sans un mot de plus, sans murmure.

II passa la main sur ses yeux, essuya ses larmes brûlantes,
Secoua l’épaule, ajusta le carquois et l’épée ballante,
Enfourcha le cheval – doit-il ouïr parole humiliante? –
Puis dirigea son pas ailleurs, laissant les serfs la plaie saignante.

Ceux-ci étendirent la main, voulant saisir le chevalier,
Mais sans pitié il malmena ces impertinents cavaliers:
L’un contre l’autre il les cogna sans prendre Dieu pour allié,
Fendant certains de haut en bas d’un coup de son fouet déplié.

Le roi s’indigna, s’emporta, envoya l’armée à sa suite,
Mais le chevalier méprisa et le danger, et la poursuite ;
Celui qui l’approche aussitôt est terrassé, 1’âme le quitte,
Le choc des corps navre Rostan, la garde en poussière est réduite.

Alors le roi et Avtandil tentent de rattraper le preux.
Lui, balançant son svelte corps, s’en va, distant, insoucieux,
Tel un soleil brûle les champs Mérani, le coursier fougueux
Le preux voit approcher le roi, perçoit son dessein audacieux.

Sous le nez du roi l’inconnu effleure du fouet son cheval
Et disparaît au même instant, délaissant à vue mont et val,
On croirait que chu en enfer ou monté au ciel il dévale.
On cherche, mais sans retrouver sa trace en amont ou aval.

კვალი ძებნეს და უკვირდა ვერ-პოვნა ნაკვალევისა,
აგრე კვალ-წმიდად წარხდომა კაცისა, ვითა დევისა;
ლაშქარნი მკვდართა სტიროდეს, სწრაფა აქვს წყლულთა ხვევისა.
მეფემან ბრძანა: “ვნახეო მიზეზი ლხინთა ლევისა”.

ბრძანა: “ღმერთსა მოეწყინა აქანამდის ჩემი შვება,
ამად მიყო სიმწარითა სიამისა დანავღლება,
სიკვდილამდის დამაწყლულა, ვერვის ძალ-უც განკურნება.
მასვე მადლი! ესე იყო წადილი და მისი ნება”.

ესე თქვა და შემობრუნდა, დაღრეჯილი წამოვიდა,
არცა ჰკრაღა ასპარეზსა, ვამი ვამსა მოურთვიდა;
ყველაკაი მოიშალა, სადაცა ვინ მხეცთა სრვიდა;
ზოგთა თქვეს, თუ: “მართალია”, ზოგი: “ღმერთო!”, უზრახვიდა.

მეფე საწოლს შემოვიდა სევდიანი, დაღრეჯილი;
მისგან კიდე არვინ შეჰყვა, ავთანდილ უჩს ვითა შვილი.
ყველაკაი გაიყარა, ჯალაბი ჩანს არ-დაჯრილი.
გაბედითდა სიხარული, ჩაღანა და ჩანგი ტკბილი.

თინათინს ესმა მამისა ეგეთი დაღრეჯილობა,
ადგა და კარსა მივიდა, – ჰქონდა მზისაცა ცილობა, –
მოლარე იხმო, უბრძანა: “ძილია თუ ღვიძილობა?”
მან მოახსენა: “დაღრეჯით ზის, სჭირსო ფერ-შეცვლილობა.

ერთაი ახლავს ავთანდილ, წინაშე უზის სკამითა;
უცხო ყმა ვინმე უნახავს, ასრე დაღრეჯით ამით-ა,
თინათინ ბრძანა: “აწ წავალ, შესლვა არ ჩემგან ჟამითა
მიკითხოს, ჰკადრე: იყო-თქო აქა ერთითა წამითა”.

ხანი გამოხდა, იკითხა: “ნეტარ, რასა იქმს ქალიო,
ჩემი ლხინი და ჯავარი, ჩემი სოფლისა წყალიო?”
მოლარე ჰკადრებს: “მოვიდა აწყაღა ფერ-ნამკრთალიო,
დაღრეჯით გცნა და მიბრუნდა წინაშე მომავალიო”.

On s’étonna de ne revoir du chevalier la moindre trace.
A-t-on jamais vu un mortel qui sans bruit comme un dev s’efface?
Les guerriers pleurent leurs défunts, bandent les blessures voraces.
Le roi dit: «C’est sans doute ainsi que nous abandonne la grâce!»

Lors il dit: «Dieu a eu assez de ma si longue quiétude,
Me rendant la douceur amère, Il me montre l’inquiétude,
Mon mal incurable à jamais me livre à l’âpre solitude!
Dieu merci! Ainsi II voulut, j’assumerai ma servitude!»

Ce disant, il se retourna et repartit plein de tristesse,
Ne parut point dans le tournoi, soupirant à part soi sans cesse.
La partie de chasse prend fin, les chasseurs, pensifs, se dispersent ;
Certains de dire: «Il a raison!», d’autres: «Que Dieu ne le délaisse!»

Dans sa chambre à coucher le roi pénètre, morne et affligé,
À titre de fils, Avtandil suit le monarque aux traits figés,
Sans un mot, d’un tacite accord les courtisans prennent congé,
Harpe et viole se taisant, fini le passe-temps léger!

Entendant son père gémir, Tinatine approche du seuil,
Rivale de l’astre du jour, sa clarté passe le soleil.
Elle demande au trésorier: «Veille-t-il ou a-t-il sommeil?»
Il lui répond: «Le roi est las, la pâleur chasse le vermeil.

«Seul Avtandil devant le roi est invité à prendre un siège ;
La vision de l’étranger hante notre maître et l’assiège.»
Tinatine dit: «Je m’en vais. De quel droit m’y introduirais-je?
S’il demande, dis: «Un instant sur le palier je vis la vierge.»

Du temps passa, le roi s’enquit: «À savoir que devient ma fille,
Mon allégresse, mon joyau, l’eau vive ici-bas qui scientille?»
Le trésorier répond: «L’ennui la tourmente de ses aiguilles,
Apprenant votre désarroi, elle repart, pâleur l’habille.»

უბრძანა, თუ: “წადი, უხმე! უმისობა ვით გავსძლეო?
მოახსენე: “რად დაჰბრუნდი შენ, მამისა სიცოცხლეო?
მოდი, ჭმუნვა გამიქარვე, გულსა წყლულსა მეწამლეო,
გითხრა ჩემი სამიზეზო, მე თუ ლხინთა რად დავლეო”.

თინათინ ადგა, მივიდა, მიჰყვა მამისა ნებასა,
უგავს პირისა სინათლე მთვარისა მოვანებასა.
მამამან გვერდსა დაისვა, აკოცა ნება-ნებასა,
უბრძანა: “მახლავ რად არა, რად მელი მოყვანებასა?”

ქალმან ჰკადრა: “ხელმწიფეო, დაღრეჯილსა ვინცა გცნობდეს,
ვინმცა გნახა კადნიერად, რაზომ გინდა ამაყობდეს!
თქვენნი აგრე დაღრეჯანი მნათობთაცა დაამხობდეს!
კაცმან საქმე მოიგვაროს, ვეჭვ, ჭმუნვასა ესე სჯობდეს”.

უბრძანა: “შვილო, რაზომცა მჭირს საქმე სავაგლახია,
შენი ჭვრეტა და სიახლე ლხინადვე დამისახია,
მომქარვებელი სევდისა, მართ ვითა მუფარახია.
ვეჭვ, რა სცნა, შენცა მამართლო, ჩემი სულთქვმა და ახია.

“უცხოსა და საკვირველსა ყმასა რასმე გარდვეკიდე,
მისმან შუქმან გაანათლა სამყარო და ხმელთა კიდე.
რა უმძიმდა, არ ვიცოდი, ან ტიროდა ვისთვის კიდე;
ჩემად ნახვად არ მოვიდა, გავგულისდი, წავეკიდე.

მე რა მნახა, ცხენსა შეჯდა, თვალთა ცრემლნი მოიხოცნა.
შესაპყრობლად შევუზახენ, სპანი სრულად დამიხოცნა,
ვითა ეშმა დამეკარგა, არ კაცურად გარდამკოცნა,
ჯერთცა ესე არა ვიცი, ცხადი იყო, თუ მეოცნა.

“აწ ესე მიკვირს, რა იყო, ანუ რა ვნახე და რული!
მან დამიხოცა ლაშქარი, სისხლი ადინა ღვარული.
კაცთა ხორცისად ვით ითქმის ისრე თვალთაგან ფარული?!
უცილოდ ღმერთსა მოვსძულდი აქამდის მე მხიარული.

Sur ce le roi: «Va la quérir! Car son éloignement me pèse.
Dis-lui: «Lumière de mes yeux, ainsi tu t’en vas et me lèses?
Viens et dissipe mon chagrin, soigne un cœur en proie au malaise,
Entends pourquoi je me morfonds, pourquoi les banquets ne m’apaisent…»

Tinatine se lève alors, suit la volonté paternelle,
De clarté lunaire reluit son beau visage et sa prunelle,
La faisant asseoir près de lui, il embrasse sa tourterelle,
Lui dit: «Tu pars et ne reviens que lorsque mon valet t’appelle?»

La fille dit: «Celui, ô roi, qui te surprend dans le chagrin,
Aussi altier soit-il, s’en va et de lever les yeux il craint!
La tristesse d’un souverain rend même les astres chagrins!
Mieux vaut aux affaires vaquer et garder son esprit serein.»

II dit: «Quel que soit mon tourment, aussi amer soit le calice,
De tous mes vœux je tends vers toi, te voir, mon enfant, m’est délice,
Sur la plaie tu verses du baume et tu soulages le supplice.
Je pense que tu m’absoudras, me voyant au fond, sans malice.

«J’ai rencontré un chevalier d’un aspect étrange et superbe,
Sa clarté emplit l’univers telle une lumineuse gerbe.
J’ignore pour qui il pleurait, quel chagrin le rendait acerbe,
Il ne vint pas auprès de moi, disparut comme un frisson d’herbe.

«En me voyant, il saute en selle, essuie ses yeux et court la grève!
J’envoie mes gardes le saisir, il les extermine sans trêve,
Puis disparaît tel le Malin. Devant cette vision brève
J’ignore toujours: l’ai-je vu ou ne fut-ce que dans un rêve?

«Mon étonnement dure encor d’un écho neuf retentissant!
Il vint à bout de mes guerriers, versa à larges flots leur sang.
Dirait-on un simple mortel, ce phénomène évanescent?
Dieu se détourne de celui dont II combla jadis les sens.

ტკბილნი მისნი წყალობანი ბოლოდ ასრე გამემწარნეს,
დამავიწყდეს, რაცა დღენი მხიარულსა წამეარნეს.
ყოვლმან პირმან ვაგლახ მიყოს, ვეღარავინ მინეტარნეს,
სადამდისცა დღენი მესხნენ, ვეღარამან გამახარნეს!”

ქალმან ჰკადრა: “მოგახსენებ მე სიტყვასა დანაყბედსა:
ჰე მეფეო! რად ემდურვი ანუ ღმერთსა, ანუ ბედსა?
რად დასწამებ სიმწარესა ყოველთათვის ტკბილად მხედსა?
ბოროტიმცა რად შეექმნა კეთილისა შემოქმედსა!

მე ამას ვარჩევ: მეფე ხარ, მეფეთა ზედა მფლობელი,
შორს არის თქვენი საზღვარი, ბრძანება-მიუთხრობელი.
გაგზავნე კაცი ყოველგან მისთა ამბავთა მცნობელი,
ადრე სცნობ, არის იგი ყმა შობილი თუ უშობელი”.

მოასხნეს კაცნი, გაგზავნეს ოთხთავე ცისა კიდეთა,
უბრძანეს: “წადით, პატიჟთა თავიმცა რად დაჰრიდეთა?
მონახეთ, ძებნეთ იგი ყმა, სხვად ნურად მოიცლიდეთა,
მისწერეთ წიგნი, სადაცა ვერ მისწვდეთ, ვერ მიხვიდეთა”.

კაცნი წავიდეს, იარეს მართ ერთი წელიწადია,
მონახეს, ძებნეს იგი ყმა, იკითხეს კვლა და კვლა დია,
ვერცა თუ ნახეს ნახული ღმრთისაგან დანაბადია,
ცუდად მაშვრალნი მოვიდეს, მათსავე გულსა ზადია.

მონათა ჰკადრეს: “მეფეო, ჩვენ ხმელნი მოვიარენით,
მაგრა ვერ ვპოვეთ იგი ყმა, მით ვერა გავიხარენით,
მისსა მნახავსა სულ-დგმულსა კაცსა ვერ შევეყარენით,
ჩვენ ვერას გარგებთ, საქმენი სხვანი რამ მოიგვარენით”.

მეფე ბრძანებს: “მართალ იყო ასული და ჩემი ძეო,
ვნახე რამე ეშმაკისა სიცუდე და სიბილწეო,
ჩემად მტერად წამოსრული, გარდმოჭრილი ზეცით ზეო.
გამიშვია შეჭირვება, არა მგამა ყოლა მეო”.

«À la fin Ses douces faveurs me sont devenues bien amères,
J’oubliai les journées de joie qui, octroyées, se consumèrent,
Lasse du commerce des gens, sans apaisement mon âme erre,
Désormais la vie me sera triste marâtre et non plus mère.»

La fille dit: «De moi, indigne, accepte un propos peu hautain:
Ô roi! Pourquoi en voudrais-tu soit à Dieu, soit à ton destin?
Pourquoi accuser d’être amer Celui qui est doux et lointain?
Voit-on le créateur du Bien créer le Mal un beau matin?

«Voici mon conseil, roi des rois, régnant sur un royaume immense
Que ta loi parcourt jusqu’au loin et que domine ta puissance ;
Envoie tes messagers chercher du preux étrange la présence:
Tu seras tantôt renseigné si femme lui donna naissance.»

On convoqua les messagers, on les envoya aux confins
Du pays: «Partez, n’évitez ni les épreuves ni la faim
De découvrir le chevalier ayant pour mission et fin.
Touchez par lettre chaque lieu que n’atteint brave ni malin.»

Toute une année les messagers marchèrent de l’aurore au soir,
S’enquérant et cherchant le preux, tâchant de faire leur devoir,
Mais aucun mortel né de Dieu n’a jamais pu l’apercevoir.
Ils rentrèrent désespérés, sans la moindre lueur d’espoir.

Les messagers dirent au roi: «Nous avons fait le tour du monde,
Sans retrouver le chevalier tant sur la terre que sur l’onde;
Aucun mortel ne l’ayant vu, notre regard plus rien ne sonde.
En prescrivant d’autres moyens, que votre grandeur nous confonde!»

Le roi dit: «Ma fille a raison, son sage verdict ne varie:
Certes, je n’ai vu que du bleu, ce ne fut qu’une diablerie,
Des ombres que le ciel bannit et que notre terre charrie;
Adieu tristesse, désormais à la joie mes jours se marient.»