ოდეს წამოვე, შევჰფიცე ფიცითა საშინელითა:
“კვლა მოვალ, გნახავ პირითა არ მტერთა საწუნელითა;
შენსა მე ვეძებ ნათელსა, შენ ხარ გულითა ბნელითა”;
ჟამია ჩემგან წასლვისა, მით მწვავს ცეცხლითა ნელითა.

ყოველსავე მართლად გითხრობ, არ სიტყვასა საკვეხელსა.
მიმელის და ვერ მისრულ ვარ, ესე მიდებს ცეცხლსა ცხელსა;
ვერ გავუტეხ ზენაარსა, ვერ გავსწირავ ხელი ხელსა,
რამცა სადა გაუმარჯვდა კაცსა, ფიცთა გამტეხელსა!

რაცა გითხრა, ჩემ მაგიერ როსტანს ჰკადრე, მიედ სრასა;
თავმან მისმან, ფიცით გეტყვი შენ, ვაზირსა, ოსტასრასა:
არ შემიპყრობს, არ დავდგები, თუ შემიპყრობს, მაქმნევს რასა?
მიშველე რა, გული ცეცხლმან არ დამიჭრას, არცა სრასა!

ჰკადრე: “ვინ გაქოს ყოველმან პირმან არ მეუმზრახემან?
ვითა ვიშიშვი, გაცნობოს ღმერთმან, ნათელთა მსახემან!
მაგრა მან ყმამან ცეცხლითა დამწვა, ალვისა სახემან,
გული წამსავე წამიღო, – ვერათ ვერ შევინახე, – მან.

აწ, მეფეო, უმისობა ჩემგან ყოლა არ ეგების;
გული მას აქვს, უგულოსა აქა ხელი რა მეხდების?
თუ რას ვარგებ, პირველ ხვალმე თვით სახელი თქვენ მოგხვდების;
ვერას ვარგებ, გულსა დავსდებ, ჩემი ფიცი არ გატყდების.

წასლვა ჩემი გულსა თქვენსა არ ეწყინოს, არ დაჭმუნდეს;
თავსა ჩემსა გაგებული იქმნას, რაცა ღმერთსა უნდეს;
მანვე ქმნას და გაგიმარჯვდეს, თქვენი თქვენკე და-ვე-ბრუნდეს.
არ მოვბრუნდე, თქვენმცა ჰსუფევთ, მტერი თქვენი დაძაბუნდეს!”

კვლა პირ-მზე ეტყვის ვაზირსა: “მე სიტყვა შევამცირეო,
წა, ესე ჰკადრე მეფესა, შე- ვინ -ვიდოდეს ვირეო;
მიაჯე ამოდ გაშვება და თავი გაიგმირეო,
ასი ათასი წითელი შენ ქრთამად შეიწირეო”.

Cuando me separé de él, le hice una sagrada promesa:
“Yo volveré, no será mi rostro el de quien ha despreciado un juramento;
te veré de nuevo, y buscaré para ti la luz que ilumine tu corazón oscurecido”.
El momento de mi partida ha llegado; lentamente el fuego me consume.

Te he dicho toda la verdad sin ocultarme tras las palabras.
Tariel me espera y no partir aviva mi fuego y mi inquietud sin cesar,
porque no puedo quebrar mi juramento; porque estoy loco, no puedo abandonar a un loco.
¿Hubo algún lugar, algún tiempo en el que pudieran romperse las promesas?

Ve al palacio, Socrat, cuéntale de mi parte al rey Rostevan lo que te he dicho,
defiende mi causa ante el monarca, oh gran visir del palacio real.
Por su cabeza te prometo que si no me retiene, me iré, y si me retiene, también lo haré.
Ayúdame para que el fuego no consuma mi corazón y me destruya.

Dile de mi parte: “Oh, rey cuya dignidad todas las bocas celebran,
Dios, imagen de la luz, sabe de mi angustia pues soy la causa de tu disgusto,
pero me consume el fuego del Caballero extranjero de cuerpo de ciprés.
Él arrebató mi corazón en un instante y yo no puedo oponerme.

Gran rey, escuchad, no tengo derecho a vivir lejos de él ahora.
¿Qué podría hacer privado como estoy del corazón y de la razón?
Si logro servirle, en vos señor recaerá la gloria que alcance,
y si fracaso, tendré al menos paz en el alma, pues no le traicioné.

Que mi partida, soberano monarca, no sea ocasión de dolor y preocupación.
Yo estoy resignado a mi destino, será lo que el Todopoderoso quiera que sea.
Si Él lo dispone venceremos y yo, que soy vuestro, regresaré,
y si no regreso, sed feliz, y mantened el reino libre y próspero.

Éste es brevemente mi mensaje”, dijo Avtandil al visir Socrat.
“Ve, sé tú el primero en comunicar al rey lo que te he dicho.
Dirígete a él con frases persuasivas que ablanden su corazón,
y por este servicio te compensaré con oro generosamente”.

ვაზირმან უთხრა სიცილით: “ქრთამი შენ გქონდეს შენია!
შენგან კმა ჩემად წყალობად, რომე გზა გაგიჩენია.
მაგას რა ვჰკადრებ მეფესა, რაცა აწ თქვენგან მსმენია,
ვიცი, უცილოდ ამავსებს, შოვება არ-საწყენია.

თავმან მისმან, მუნვე მომკლავს, ვეჭვ, წამიცა არ წამაროს!
შენი ოქრო შენვე დაგრჩეს, მე, გლახ, მიწა მესამაროს;
მომკალ, კაცსა სიცოცხლისა სწორად რაცა მოეხმაროს!
არ ითქმის და ვერცა ვიტყვი, რა გინდა ვინ მისაგმაროს.

გზა არ წავა თავსა წინა, სიცოცხლე, გლახ, ვით გათნიო?
ამიკლებს და ანუ მომკლავს: “ეგე სიტყვა ვითა სთქვიო?!
რად არ მუნვე გაიგონე, რად ხარ შმაგი აგეთიო?!”
სჯობს სიკვდილი აკლებასა, ამას თავსა აწვე ვსწვრთიო.

თუ მეფეცა გაგიშვებდეს, თვით ლაშქარნი რად მოღორდენ!
რად გაგიშვან, რად დაღონდენ, ანუ მზესა რად მოჰშორდენ?
შენ წახვიდე, მტერნი ჩვენნი დაგვთამამდენ, გაგვისწორდენ.
ეგე ასრე არ იქმნების, ვითა ჩიტნი არ გაქორდენ”.

ყმა ატირდა, ცრემლით უთხრა: “ხამს, თუ დანა გულსა ვიცი;
ჰე ვაზირო, შეგეტყობის, სიყვარული არ თურ იცი,
ანუ სხვაცა არ გინახავს მოყვრობა და არცა ფკიცი,
თუ გინახავს, უმისოსა ჩემი ლხინი ვით ამტკიცი?!

მზე დაბრუნდა, არ ვიცოდი, მზესა რამცა დააბრუნვებს!
აწ ვუშველოთ, გვიჯობს, იგი ნაცვლად დღესა დაგვითბუნვებს,
ჩემი ჩემებრ არვინ იცის, რა მამწარებს, რა მატკბუნვებს;
ცუდთა კაცთა საუბარი კაცსა მეტად დააჭმუნვებს.

მეფე ანუ მისნი სპანი, ნეტარ, ხელსა რასა მხდიან!
აწ ვითაცა გაუწყვედლად უცნობოსა ცრემლნი მდიან.
სჯობს წავიდე, არ გავტეხნე, კაცსა ფიცნი გამოსცდიან;
ჭირნი, მისგან უნახავნი, დია, ვის-მე გარდუხდიან?

El visir respondió sonriendo: “Guárdate tu recompensa pata ti.
Para mí es suficiente que hayas encontrado el camino de mi casa.
Cuando comunique al rey lo que me has dicho en secreto,
él mismo se encargará de recompensarme, tenlo por seguro.

Te juro que me matará allí mismo en cuanto hable,
tú te quedarás con tu oro y yo, desgraciado, lograré una tumba para mi cuerpo.
¡Que me aspen! ¿Hay algo más valioso para un hombre que su vida?
No puedo decir lo que no debe ser dicho, por más que me lo reproches.

¿Debo, desdichado de mí, renunciar a la vida por ti? Ya llegará a su término ella sola.
Él me golpeará, me fulminará diciendo: “¿Cómo te atreves a decir tales palabras?
¿Por qué no me informaste en su momento del cuándo y el cómo?”.
Creo que vivir es mucho mejor que morir. Eso lo sé muy bien.

Y si el rey te diera venia, ¿quién podría mandar los ejércitos?
¿Por qué vas a dejarlos en la oscuridad, privados de su guía y su sol?
Si te vas, nuestras fronteras ya no serán respetadas por el enemigo,
y pronto veremos cómo los gorriones se transforman en gavilanes”.

Avtandil se lamenta y entre lágrimas dice: “¡Que un puñal atraviese mi corazón!
Parece, gran visir, que no conoces lo que es el amor,
y evidentemente tampoco sabes nada de amistad y promesas,
así que, ¿cómo entonces podrías comprender que no hay felicidad lejos de él?

El sol se ha ocultado y no sé qué podría hacer para que volviera a brillar.
Sin embargo, voy a ayudar a Tariel, pues su regreso traerá calor a nuestros días.
Nadie conoce mis asuntos como yo mismo; qué endulza o amarga mi vida.
Las palabras insensatas son como el veneno que enloquece la razón.

¿De qué le serviría yo al rey o al ejército, loco como estoy,
llorando y suspirando sin cesar, enajenado y arrebatado a la razón?
Es mejor que me vaya; no romperé mi juramento; las promesas son la medida del hombre.
Las desdichas que un hombre puede soportar, nadie las sabe, excepto él mismo.

აწ, ვაზირო, მაგა პირსა გული კრული ვით მოგთმინდეს?
რკინა, ჩემი მონაცვალე, ხამს, გაცვილდეს, არ გატინდეს;
ვერ გარდვიხდი ცრემლთა მისთა, ჯეონიცა თვალთა მდინდეს,
მომეხმარე, ნუთუ ჩემგან მოხმარება შენცა გინდეს.

არ გამიშვებს, გავიპარვი, წავალ მათგან შეუგებლად;
ვითა მნუკევს, ეგრე დავჰრთო გული ცეცხლთა მოსადებლად.
ვიცი, ჩემთვის არას გიზამს, თუ არ უნდი გასაძებლად;
თქვი, რა გინდა წაგეკიდოს, თავი დადევ საწამებლად!”

ვაზირმან თქვა: “შენი ცეცხლი მეცა ცეცხლად მომედების,
ვეღარ ვუჭვრეტ ცრემლთა შენთა, სოფელიცა გაქარდების;
ზოგი თქმა სჯობს არა-თქმასა, ზოგი თქმითაც დაშავდების.
ვიტყვი, მოვკვდე, არა მგამა, ჩემი მზეცა თქვენ მოგხვდების!”

რა ვაზირმან ესე უთხრა, ადგა, დარბაზს გაემართა.
მეფე დაჰხვდა შეკაზმული, პირი მზეებრ ეწაღმართა.
შეუშინდა, საწყენლისა მოხსენება ვერ შეჰმართა,
დაყრით დადგა, იგონებდა არ საქმეთა საომართა.

მეფემან ნახა ვაზირი დაღრეჯით, დაყმუნვებული,
უბრძანა: “რა გჭირს, რა იცი, რად მოხვე შეჭირვებული?”
მან ჰკადრა: “არა ვიციო, მართ ვარ თავისა ვებული,
მართალ ხართ, მომკლათ, რა გესმას ამბავი გაკვირვებული.

ჩემი ჭმუნვა ჭირსა ჩემსა არცა ჰმატს და არცა სდიდობს;
მეშინიან, თუცა შიშსა მოციქული არ დაჰრიდობს.
აწ ავთანდილ გეთხოვების, მოაჯეობს, არ წამკიდობს,
უმისყმისოდ სოფელსა და საწუთროსა მისთვის ფლიდობს”.

რაცა იცოდა, ყველაი ჰკადრა მოშიშრად ენითა,
კვლა მოახსენა: “რამცა სცან სიტყვითა ესოდენითა,
თუ რაგვარ მყოფი მინახავს, თუ რაგვარ ცრემლთა დენითა!
მართალ ხართ, თუმცა რისხვანი ჩემთვის იანაზდენითა”.

¿Cómo puede tu corazón ser tan duro e insensible a mis súplicas?
En él no hay piedra sino hierro en lugar de compasión.
El Gehon corre de mis ojos y no puedo detener su curso.
Ayúdame y yo pagaré esta deuda cuando tú me lo demandes.

Si el soberano no me permite partir, me iré furtivamente.
Por ese Caballero soy capaz de entregar mi vida y ofrecérsela al Cielo.
El rey, aunque se ofenda conmigo, no te perjudicará a ti, visir.
Prométeme que irás ante el rey, ocurra lo que ocurra, y defenderás mi causa”.

Socrat le responde: “”Avtandil, me quema el fuego que te consume.
No puedo contemplar tus lágrimas; el universo parece temblar.
Aunque a veces es mejor hablar y a veces es mejor callar,
yo hablaré, y si muero, no importa, me sacrificaré por ti”.

Esto dijo el visir Socrat, y luego se levantó y marchó al palacio del rey.
Encontró a Rostevan sentado. El soberano lo miró fijamente.
El visir tenía miedo, no se atrevía a dar las malas noticias que traía,
y se quedó de pie, aturdido y en silencio; no sabía cómo empezar.

El rey mira al visir impaciente y con ceño fruncido dice:
“¿Qué pena traes? ¿Qué te pasa? ¿Qué tienes que pareces enfermo?”.
Él contestó: “No sé nada de nada, pero en verdad creo que soy mi propio enemigo.
Tendréis buenas razones para castigarme cuando oigáis las desagradables noticias.

Mi propio miedo nada puede añadir a esta angustia, ni sobrepasarla.
Estoy asustado, aunque el mensajero no debe hacer caso del miedo.
Avtandil me ordena que os diga adiós; es un ruego, no quiere disputas.
Dice que para él ni el mundo ni la vida son nada sin aquel caballero”.

Socrat anuncia lo que sabe con lengua dubitativa y temblorosa,
y añade: “¡Ay! Mis palabras no pueden expresar lo que sufre;
sin cesar corren sus lágrimas como ríos nacidos de la angustia.
Ahora, si he de seguir viviendo, lo decidiréis vos, mi gran señor”.

რა მეფემან მოისმინა, გაგულისდა, გაავცნობდა,
ფერი ჰკრთა და გასაშიშრდა, შემხედველთა შეაშთობდა;
შეუზახნა: “რა სთქვი, შმაგო, მაგას სხვამცა ვინ მითხრობდა!
ავსა კაცსა ურჩევნია, ავსამცა რას ადრე სცნობდა!

ვითამც რამე სახარული საქმე მითხარ ვითა ადრად!
მაგის მეტი რა ვინ მიყოს, თუ არ მომკლას მუხთლად, ღადრად?
შმაგო, ენა ვით იხმარე აწ მაგისად ჩემად კადრად!
აგრე შმაგი არ ვაზირად, არად ვარგხარ არცა სხვად რად.

ხამსა, კაცმან პატრონისა საწყინარსა არ დახედნეს,
ოდენ სიტყვა უმეცრული უალაგოდ დაიყბედნეს?!
მე მაგისად მოსმენამდის რად არ ყურნი შემეჭედნეს!
შენ თუ მოგკლა, სისხლნი შენნი ჩემმან ქედმან მიიქედნეს!”

კვლა უბრძანა: “თუ-მცა მისგან აწ არ იყავ მოგზავნილი,
თავმან ჩემმან, თავსა მოგკვეთ, არად უნდა ამას ცილი!
წა, უკუდეგ! ავი, შმაგი, უმეცარი, შლეგი, წბილი!
შაბაშ სიტყვა, შაბაშ კაცი, შაბაშ საქმე, მისგან ქმნილი!”

დადრკა, სკამნი შემოსტყორცნა, ჰკრნა კედელსა, შეალეწნა;
დააცთუნნა, მაგრა მისთვის აალმასნა, არ აძეწნა:
ვით მიამბე წასლვა მისი, ვინ ალვისა მორჩი ხე წნა!
ვაზირისა ცრემლმან ცხელმან ღაწვნი თეთრნი აახეწნა.

ვაზირმან, გლახ, გამოჰრიდნა, მართ ვეღარას ვერ იძრწივნებს;
გამოძრწა და გამომელდა, გულსა წყლულსა მოიმტკივნებს;
შეის ხასობს, გაის ქუშობს, ენა ასრე მოაყივნებს,
მტერი მტერსა ვერას ავნებს, რომე კაცი თავსა ივნებს.

თქვა: “ცოდვათა ჩემთა მსგავსი ღმერთმან მეტი რა მიჩვენოს?
რად მოვღორდი, რად დავბნელდი, ნეტარ, ვინღა გამითენოს!
ვინცა კაცმან კადნიერად პატრონსა რა მოახსენოს,
ჩემნი დღენი მასმცა ადგან, რაძი ვითა გაისვენოს!”

El rey se enfada y responde con tono airado a la noticia;
su rostro palidece y hace temblar todo a su alrededor:
“¡Qué dices, insensato! ¿Has tenido que ser precisamente tú el mensajero?
Los seres viles se prestan los primeros a comunicar las villanías.

Te apresuras a informarme como si fuera una buena nueva.
¿Podrías hacer algo peor, salvo quizás matarme a traición?
Sólo la lengua de un demente puede aventurar tales desatinos.
Ciertamente un loco como tú no debe ocupar el cargo de visir ni ningún otro.

¿No es mejor para un hombre adivinar aquello que enfurecerá a su amo,
antes de pronunciar palabras vacías de sentido y fuera de lugar?
¡Dios! ¿Por qué mis oídos no se han cerrado antes de escuchar tu mensaje?
Podría matarte, traidor, acepto que tu sangre caiga sobre mi cabeza”.

Rostevan añade enfurecido: “Si no te ha enviado él mismo,
no dudes, te lo juro, de que te haré cortar la cabeza.
¡Fuera de mi vista! Retírate, loco mentitroso e insolente.
Magnífico discurso, hombre valiente, y magnífico el resultado de tu acción”.

Rostevan se levanta, agarra su escaño y lo lanza hacia el visir Socrat,
pero se estrella contra la pared y queda hecho astillas en el suelo:
“¿Cómo te atreves a decirme que este aloe del Cielo va a marcharse?”,
pero Socrat guarda silencio y llora con las mejillas pálidas.

Al fin le responden las piernas al viejo visir y se marcha sin añadir palabra;
se aleja por las estancias de la ira de su amo, deslizándose como un zorro.
Cortesano era cuando llegó y ahora regresa degradado por su lengua.
El hombre puede herirse a sí mismo más que su peor enemigo.

“¿Qué aflicción comparable a esta puede mandarme Dios?”, se decía,
“¿por qué me he cegado de esta manera, por qué cedí a sus ruegos?
Que todo hombre que hable a su señor con lengua temeraria,
sufra la misma suerte, y padezca también vergüenza y deshonor”.

ვაზირი გაწბილებული მივა ბედითა შავითა;
ავთანდილს უთხრა დაღრეჯით, პირითა გამქუშავითა:
“მადლი რა გკადრო, აწ თქვენგან გავხასდი მე მაშა ვითა,
ვაჲ, კარგი თავი უებრო დავკარგე, დავაშავითა!”

ქრთამსა სთხოვს და ამხანაგობს, თუცა ცრემლსა არ იწურვებს:
– მიკვირს, რად სცალს წყლიანობად, რად არ გულსა შეიურვებს!-
“ვინ არ მისცეს ქადებული, მოურავსა მოიმდურვებს,
თქმულა: “ქრთამი საურავსა ჯოჯოხეთსცა დაიურვებს”.

ვით გამხადა, რა მიბრძანა, არ ეგების ჩემგან თხრობა:
რა სიავე, რა სირეგვნე, რა შლუობა, რა შმაგობა!
მე თვით კაცად აღარ ვარგ ვარ, აღარა მიც თავსა ცნობა;
ესე მიკვირს, რად არ მომკლა, მისცა თურე ღმერთმან თმობა.

მეცა ვიცოდი, რაცა ვქმენ, ცთომით არ წამკიდებია,
ვიაზრე, გამიწყრებოდა, ჭმუნვა მით გამდიდებია;
განგებით ქმნილსა რისხვასა ვერავინ დაჰრიდებია!
შენთვის სიკვდილი ლხინად მიჩს, ჭირი არ გამცუდებია”.

ყმამან უთხრა: “აღარ-წასლვა არ ეგების ჩემგან აროს.
იადონი მაშინ მოკვდეს, ოდეს ვარდმან იდამჭნაროს.
ხამს, უძებნოს ცვარი წყლისა, მისთვის თავი ყოვლგან აროს,
ვერ უპოვოს, რა ქმნას, ანუ გული რითა დაიწყნაროს!

უმისოდ მყოფი ვერ გავსძლებ ჯდომასა, ვერცა წოლასა,
მართ ნადირთაებრ გაჭრასა ვირჩევ, მათ თანა რბოლასა;
ასრე გასრულსა რად მნუკევს მისთა მებრძოლთა ბრძოლასა?
სჯობს უყოლობა კაცისა მომდურავისა ყოლასა.

მოვახსენებ ერთხელ კვლაცა, აწ რაზომცა მეფე წყრების,
ნუთუ გაბრჭოს, გული ჩემი ვით იწვის და ვით ენთების;
არ გამიშვებს, გავიპარვი, რა იმედი გარდმიწყდების,
მე თუ მოვკვდე, ჩემი კერძი სოფელიმცა გარდიფხვრების!”

Mortificado en el alma por su fracaso, camina el viejo visir.
Descontento y afligido busca a Avtandil, y con aire huraño le dice:
“Recibe mi mayor agradecimiento. Soy en verdad el más sabio de los visires.
Pero toda la culpa por haber perdido mi muy querida cabeza, es mía, no tuya”.

Cuando aún no se han secado sus lágrimas, el visir reclama en tono jocoso el pago de la deuda.
Me maravilla cómo tiene aún fuerzas para bromear y que no haya ira en su corazón:
“Quien no cumple lo que promete se hace odiar de sus vasallos,
Se dice que incluso en el infierno un trago de vino puede aliviar.

Las palabras que me ha dirigido no conviene que las repita;
me llamó loco, insensato, estúpido, malvado, ignorante…
¿Puedo ser considerado un hombre, desprovisto como estoy de toda dignidad?
Es asombroso que no me haya matado. En verdad Dios le otorgó gran paciencia.

Sé bien lo que he hecho, no se encolerizó conmigo por nada.
Yo imaginaba una reprimenda, pero mi castigo es mucho más penoso.
Nadie puede esquivar el mal que le decretan los poderes celestiales.
En fin, morir por ti me será gozoso si mi desgracia sirve para algo”.

El caballero dice con voz emocionada: “No puedo quedarme más tiempo.
El ruiseñor muere cuando la rosa silvestre se marchita;
por eso debe buscarla y cuidarla, para que no le falte agua,
pero si no puede encontrar lo que busca o hacer lo que debe, ¿qué consolará su corazón?

No puedo vivir, ni sentarme ni descansar; la vida me pesa sin Tariel.
Prefiero vivir como las bestias en el bosque a estar lejos de él.
En mi situación, ¿cómo puedo servir al rey y combatir al enemigo?
Es mejor no tener a nadie que estar con un loco que ha perdido la razón.

Así que a pesar de su cólera, iré ante el rey y le hablaré.
Quizás comprenda el fuego que sin tregua inflama mi corazón.
Si se niega, me escaparé, aunque ello arranque todas mis esperanzas.
Si muero, que desaparezcan de este mundo mi vida y sus raíces sin dejar rastro”.