My Rustaveli

ვეფხისტყაოსანი

The Knight in the Panther's Skin

Example - example-example63-production კალიგრაფიული შრიფტი / Calligraphic font

წიგნი ნესტან-დარეჯანისა საყვარელსა თანა

LETTER WRITTEN BY NESTAN-DAREJAN TO HER BELOVED

აწ საყვარელსა მიუწერს გულ-ამოსკვნილი, მტირალი,
მისმანვე ცრემლმან დაუვსის, ვის ედებოდა ვის ალი!
დაწერა წიგნი, მსმენელთა გულისა გასაგმირალი,
ვარდი გააპის, გამოჩნდის მუნ ბროლი გამომჭვირალი.

“ჰე ჩემო, ესე უსტარი არს ჩემგან მონაღვაწები,
ტანი კალმად მაქვს, კალამი- ნავღელსა ამონაწები,
მე გული შენი ქაღალდად გულსავე ჩემსა ვაწები, –
გულო, შავ-გულო, დაბმულხარ, ნუ აეხსნები, აწ ები!

ხედავცა, ჩემო, სოფელი რათა საქმეთა მქმნელია!
რაზომცა ნათობს სინათლე, ჩემთვის ეგრეცა ბნელია.
ბრძენნი იცნობენ, სწუნობენ, მით მათგან საწუნელია;
უშენოდ ჩემი სიცოცხლე, ვამე, რა დიდი ძნელია!

ჰხედავ, ჩემო, ვით გაგვყარნა სოფელმან და ჟამმან კრულმან?
ვეღარ გნახე საყვარელი მხიარული მხიარულმან,
ნეტარ, რა ქმნას უშენომან გულმან, შენგან დალახვრულმან!
გაგიცხადა დამალული გონებამან დაფარულმან.

შენმან მზემან, აქანამდის შენ ცოცხალი არ მეგონე;
ჩემი მეთქვა: გარდასრულდა სიცოცხლე და ყოვლი ღონე;
აწ რა მესმა, შემოქმედი ვადიდე და ღმერთსა ვჰმონე,
ჩემი ყველა აქამდისი ჭირი ლხინსა შევაწონე.

შენი სიცოცხლე მეყოფის ჩემად იმედად გულისად,
გულისა ერთობ წყლულისა და ასრე დადაგულისად!
მომიგონებდე, გახსოვდე მე შენთვის დაკარგული სად;
ვზი მზრდელად სიყვარულისა, მის ჩემგან დანერგულისად.

სხვად, ჩემო, ჩემი ამბავი ჩემგან არ მოგეწერების:
ენა დაშვრების, მოსმენით არვისგან დაიჯერების.
ფატმან წამგვარა გრძნეულთა, ღმერთი-მცა მას ეტერების!
აწ კვლა ქმნა იგი სოფელმან, რაცა მას შეეფერების.

Nestan, bitterly weeping, writes her beloved a letter.
Surely her tears will soothe the fires consuming his bosom!
Surely the words she wrote must soften the heart of a stone!
Her teeth flashed whiter than crystal when the rose of her lips unfolded.

“All my being”, she wrote, “is here in my letter, beloved.
My pen is steeped in the gall ceaselessly rising within me.
My paper – my own sad heart, attached to the heart of my lover.
My heart pressed unto your heart, close as the rosebud’s petals.

“You have beheld, my beloved, destiny’s cruel compulsion,
The sun may shine in the heavens, but darkness envelops my being.
The wise man is versed in the world, and therefore despises and shuns it.
The world is a desert without you, I shrink from its hollow allurements.

“You have beheld, my beloved, how time and the world have conspired
To hold us apart and to leave us deprived of the sight of each other.
How can my heart go on beating, far from the heart of my loved one?
How is the veil rent asunder that covered the things that were hidden?

“I swear by the sun of your life, till now I thought you had perished.
I thought I had lost you for ever, the light of my soul was extinguished.
Since I have heard you are living, I magnify God and His goodness.
And the hours of unrelieved grief are reckoned as hours of rejoicing.

“Hope has returned to my bosom, to my heart laid waste by affliction
Since it received the glad tidings, that you, my beloved, are living.
Remember me only as one irretrievably lost, but remember
I shall cherish the blossoms forever watered so long by my weeping.

“My story, beloved, can never be told or be written in letters.
None would believe the recital. though the tongue be tired in the telling.
Once I was saved from the Kajis, may God reward my deliverer!
But the world has spells of Its own to ensnare the feet of the heedless.

ვეფხისტყაოსანი

The Knight in the Panther's Skin

Example - example-example63-production კალიგრაფიული შრიფტი / Calligraphic font

აწ სოფელმან უარესი ჭირი ჭირსა დამისართა,
არ დასჯერდა ბედი ჩემი მათ პატიჟთა მრავალ-გვართა,
კვლაცა მიმცა შესაპყრობლად ქაჯთა, ძნელად საომართა;
ბედმან გვიყო ყველაკაი, ჩემო, რაცა დაგვემართა!

ციხეს ვზი ეზომ მაღალსა, თვალნი ძლივ გარდასწვდებიან,
გზა გვირაბითა შემოვა, მცველნი მუნ ზედა-დგებიან,
დღისით და ღამით მოყმენი ნობათსა არ დასცდებიან,
მათთა შემბმელთა დაჰხოცენ, მართ ცეცხლად მოედებიან.

ნუთუ ესენი გეგონნენ სხვათა მებრძოლთა წესითა!
ნუცა მე მომკლავ ჭირითა, ამისგან უარესითა;
შენ მკვდარსა გნახავ, დავიწვი, ვითა აბედი კვესითა;
მოგშორდი, დამთმე გულითა, კლდისაცა უმაგრესითა!

შენ, საყვარელო, ნუ სჭმუნავ ჭმუნვითა ამისთანითა,
ჩემი სთქვა: სხვათა მიჰხვდების იგი ალვისა ტანითა.
არამ სიცოცხლე უშენოდ! ვარ აქამდისცა ნანითა;
ან თავსა კლდეთა ჩავიქცევ, ანუ მოვიკლავ დანითა.

შენმან მზემან, უშენოსა ვერვის მიჰხვდეს მთვარე შენი,
შენმან მზემან, ვერვის მიჰხვდეს, მო-ცა-ვიდენ სამნი მზენი!
აქათ თავსა გარდავიქცევ, ახლოს მახლვან დიდნი კლდენი,
სული ჩემი შეივედრე, ზეცით მომხვდენ ნუთუ ფრთენი.

ღმერთსა შემვედრე, ნუთუ კვლა დამხსნას სოფლისა შრომასა,
ცეცხლსა, წყალსა და მიწასა, ჰაერთა თანა ძრომასა;
მომცნეს ფრთენი და აღვფრინდე, მივჰხვდე მას ჩემსა ნდომასა,
დღისით და ღამით ვჰხედვიდე მზისა ელვათა კრთომასა.

მზე უშენოდ ვერ იქმნების, რათგან შენ ხარ მისი წილი,
განაღამცა მას ეახელ მისი ეტლი, არ თუ წბილი!
მუნა გნახო, მადვე გსახო, გამინათლო გული ჩრდილი,
თუ სიცოცხლე მწარე მქონდა, სიკვდილი-მცა მქონდა ტკბილი!

“Fate was not appeased nor content with my many afflictions,
And added more woe to my woes; misfortune followed misfortune.
It delivered me once again into the hands of the Kajis.
And all we have suffered, beloved, is due to the working of fate.

“I sit in a tower so lofty that eyes can scarce see the ground.
The path to its gates is guarded by vigilant sentries, the Kajis.
Each is a valiant swordsman, pledged to destroy the intruder,
Watchful by day and by night, lest any should come to my rescue.

Think not to challenge their anger, they are invincible warriors.
Do not increase my afflictions by falling prey to their lances!
Since you have lost me, beloved, learn to forget my existence.
Harden your heart, I beseech you, banish my image for ever.

“Grieve not so sorely, beloved! O my cypress planted in Eden!
Know, if I thought you were dead I would hurl myself from this tower,
Or plunge a knife into my bosom, my life would be nothing without you,
Therefore take heed how you venture, shed not your life-blood in vain.

“Believe me, my sun, your moon will give herself to none other!
Not though a threefold sun should offer himself as a bridegroom!
Rather than yield myself up I would cast myself from this casement,
Trusting for wings from on high to carry me upwards to heaven.

“Pray that the Lord will deliver my soul from the world and its sorrows,
My body from union with earth, fire, air and water.
Let Him bestow on me wings, that I may attain my desire,
Gaze in eternal delight on the rays of the sun in its splendour.

“Without you the sun has no lustre, for you are bound up in its radiance,
Your place is within its orbit, and not as an alien body.
There I will seek till I find you, and bask in the rays of your presence.
My life has been all tribulation; may not my death be the sweeter?

ვეფხისტყაოსანი

The Knight in the Panther's Skin

Example - example-example63-production კალიგრაფიული შრიფტი / Calligraphic font

მე სიკვდილი აღარ მიმძიმს, შემოგვედრებ რათგან სულსა,
მაგრა შენი სიყვარული ჩავიტანე, ჩამრჩა გულსა;
მომეგონოს მოშორვება, მემატების წყლული წყლულსა;
ნუცა მტირ და ნუცა მიგლოვ, ჩემო, შენთვის დაკარგულსა!

წადი, ინდოეთს მიჰმართე, არგე რა ჩემსა მშობელსა,
მტერთაგან შეიწრებულსა, ყოვლგნით ხელ-აღუპყრობელსა,
გულსა ალხინე ჩემისა მოშორვებისა მთმობელსა,
მომიგონებდი მტირალსა, შენთვის ცრემლ-შეუშრობელსა!

რაცა ვიჩივლე ბედისა ჩემისა, კმა საჩივარად;
ცან, სამართალი მართალი გულისა გულსა მივა რად.
შენთვის მოვკვდები, გავხდები ყორანთა დასაყივარად,
ვირე ცოცხალ ვარ, გეყოფი სატირლად და სატკივარად.

აჰა, ინიშნე ნიშანი შენეულისა რიდისა!
გარდმიკვეთია ალამი, ჩემო, ერთისა კიდისა,
ესეღა დაგრჩეს სანაცვლოდ მის იმედისა დიდისა.
რისხვით მობრუნდა ბორბალი ჩვენ ზედა ცისა შვიდისა”.

ესე წიგნი, საყვარელსა მისსა თანა მინაწერი,
რა დაწერა, გარდაჰკვეთა მათ რიდეთა ერთი წვერი.
თავ-მოხდილსა დაუშვენდა სისხო, სიგრძე, თმათა ფერი,
ალვისაგან სული მოქრის, ყორნის ფრთათათ მონაბერი.

იგი მონა წამოვიდა, გულანშაროს მომავალი,
წამ-ერთ მიხდა ფატმანისსა, დღე იარა არ-მრავალი.
რა ავთანდილს გაუსრულდა საქმე მისი სასურვალი,
ხელ-აღპყრობით ღმერთსა ჰმადლობს ცნობა-სრული, არა მთრვალი.

ფატმანს უთხრა: “გამისრულდა ჟამად საქმე საწადელი,
დიდი შენი მოჭირვება ჩემგან არის გარდუხდელი,
წავალ, დგომად აღარა მცალს, დრო მოსრულა შარშანდელი,
ფიცხლავ ქაჯეთს მოვიყვანო მათი მომსპობ-ამწყვედელი”.

“Deat holds no terrors to frighten me since to you I yield up my spirit.
Your love in my bosom is hidden, and there will it repose for ever.
Only to think of our parting is a fresh wound added to old wounds.
But I would not have you lament me, or suffer because you have loved me.

“Go to the land of the Indies; be as a son to my father.
He is alone and defenceless, his enemies press him sorely.
He is parted from me, his daughter – share his woes and console him!
Think of me ever weeping, for the sake of the love that I bear you.

“Whatever complaint I have made against fate is sufficient complaint.
True and righteous justice goes from heart to heart.
I will become the prey of ravens, I will die for your sake!
But as long as I live I shall weep and suffer enough for us both.

“Receive with this letter a token – a strip from the veil that you sent me.
The fragile tissue is all that is left of the hopes we once cherished;
Let it be a reminder that we were not ever apart,
The wheel of the seven heavens has turned upon us in wrath”.

When she had finished her letter, Nestan cut the fringe
From an end of her lover’s mantle, and placed it between the pages.
Now, with her head uncovered, her beauty shone the brighter,
And the scented breeze from the cypress blew through her raven tresses.

The slave departed at once with the letter to Gulansharo,
And in little more than a moment, he was standing before his lady.
Avtandil seeing the slave return with Nestan’s letter
Raised up his hands to heaven and prayed: “O God! I thank You!”

Avtandil said to Patman: “At last my wish is fulfilled.
I can never repay all you have done for me.
I have no time to remain but must go, for the year has ended.
I shall lead that knight to Kajeti. He will annihilate them”.

ვეფხისტყაოსანი

The Knight in the Panther's Skin

Example - example-example63-production კალიგრაფიული შრიფტი / Calligraphic font

ხათუნმან უთხრა: “ჰე ლომო, ცეცხლი აწ უფრო ცხელდების,
მოეშორვების ნათელსა, გული ამისთვის ბნელდების;
ისწრაფე, ჩემი ნუ გაგვა, ხელი ეგრეცა ხელდების,
თუ ქაჯნი მოგესწრებიან, მუნ მისლვა გაგიძნელდების”.

ყმამან ფრიდონის მონანი უხმნა, მას თანა ხლებულნი,
უბრძანა: “მკვდარნი აქამდის აწღა ვართ დაცოცხლებულნი,
რაცა გვინდოდა, მისითა სმენითა გახარებულნი,
ჩვენთა მტერთანი გიჩვენნე წყლულნი მით ვაგლახებულნი!

მიდით და ფრიდონს უამბეთ ამბავი არ-ნაცქაფავი;
მე ვერა ვნახავ, ვისწრაფი, გზა ჩემი არს ნასწრაფავი.
მან გაახაფოს ხმა ხაფი, კვლა უფრო გასახაფავი,
თქვენ მოგცე ლარი ყველაი მე, ჩემი ნაალაფავი.

ჩემსა ზედა დიდი არის ვალი, თქვენგან დანადები;
მადლსა სხვაებრ გარდავიხდი, თუღა ფრიდონს შევეყრები;
აწ წაიღეთ ყველაკაი, მეკობრეთა წანაღები,
ამის მეტსა ვერას მოგცემ, ვიცი, ამად გეძუნწები.

სახლი არ მახლავს, არ ძალ-მაქვს გაცემა საბოძვარისა”.
მისცა მართ სავსე ხომალდი, რიცხვი ტურფათა ჯარისა,
უბრძანა: “წადით, წაიღეთ, გზა წავლეთ მისვე არისა,
ფრიდონს მიართვით უსტარი ჩემგან, ძმად-ნაფიცარისა”.

“The fires blaze forth», she said, “and blaze the fiercer, O lion.
Far from your light, O sun, my heart will be shrouded by darkness.
Grieve not for me but hasten at once lest the mad become madder,
For if the Kajls arrive before you the fight will be fiercer”.

Avtandil summoned Nuradin’s slaves who had faithfully served him.
“We who were corpses but now are restored to life”, he told them.
“Joyous tidings have come and our hearts are filled with great gladness.
Soon I shall show you, my friends, our foes grief-stricken and humbled.

“Go now to Pridon, your master, and tell him this unvarnished story.
Say I have gone to fulfil the sacred mission before me.
When you arrive let your thundering voices thunder the tidings.
Take for yourselves these treasures which I tore from the murderous pirates.

“Great is the debt laid upon me by you, my faithful attendants,
And for the time I wish you to take these treasures as presents,
But I will show my gratitude when we meet again at Pridon’s.
Though I may seem niggardly yet, I entreat you, take it.

“So far from my home I am powerless to give you more worthy presents”.
Then he bestowed upon them a ship full of valuable treasures.
“Go”, he told them, “take all this wealth and return to your country.
Give this letter to Pridon with my love and brotherly greetings”.