მათ ლაშქართაგან სამასნი კარგნი მოყმენი, ქველანი,
თანა წამომყვეს, წა-ცა-ვე, დავყარენ სპანი ყველანი,
დავჰვედრე: “სადა მე მევლოს, ვლენით იგივე ველანი,
ახლოს მომდევდით, მიშველეთ, გიხმობ, თუ მინდეს შველანი”.

სამ დღე ვიარე, მემთხვია სხვა კაცი მისვე ხანისა.
კვლა ეძღვნა უცხო მრავალი შესამოსელი ტანისა,
ებრძანა: “მწადსო სიახლე შენ ლაღისა და ჯანისა,
რა შეგეყარო, მაშინ სცნა შენ ძღვნობა ამისთანისა”.

კვლაცა ეთქვა: “მართალია ეზომ ჩემი მონახსენი,
მე თვით წინა მოგეგებვი, მესწრაფების ნახვა შენი”.
მოვახსენე: “დია, ღმერთო, ბრძანება ვქმენ მეცა თქვენი,
ტკბილად ვნახოთ ერთმანერთი, ვიყვნეთ ვითა მამა-ძენი”.

მუნით წასრული ჩამოვხე ტევრისა რასმე კიდესა;
კვლა მოციქულნი მოვიდეს, სალამად არ დამრიდესა;
წინა ტურფათა ტაიჭთა ძღვნად ჩემთვის მოზიდვიდესა:
შენსა ნახვასა მეფენი, – თქვეს, – მართლად ინატრიდესა.

მითხრეს: “მეფე მოგახსენებს, მეცა შენ კერძ ვიარები,
სახლით ჩემით წამოსრული ხვალე ადრე შეგეყრები”.
მოციქულნი დავაყენენ, ხარგა დავდგი, არ მაზრები,
მეტად ამოდ ვუალერსე, ერთგან დაწვეს ვით მაყრები.

კარგი საქმე კაცსა ზედა აზომ თურე არ წახდების:
ერთი კაცი უკმო-რე-სწყდა, მოდგა, მალვით მეუბნების:
“დიდი მაცო თქვენი ვალი, ჩემგან ძნელად გარდიხდების,
გაწირვა და დავიწყება ჩემგან შენი არ იქმნების.

მე მამისა თქვენისაგან ვარ ცოტაი განაზარდი.
თქვენი მესმა საღალატო, საცნობელად გამოვვარდი;
მკვდარი მიმძიმ სანახავად ტანი მჭევრი, პირი ვარდი,
ყველასავე მოგახსენებ, გამიგონე, დამიწყნარდი.

Este avisado consejo de los visires me pareció razonable y respondí con otro, mensaje:
“Oh, rey Ramaz he tomado nota de tus promesas; la vida es mejor es que la muerte para ti.
No son las murallas las que nos dan confianza; no me acompañarán mis soldados.
Voy a ir a donde estás yo solo, dejando todo mi ejército tras de mí”.

Trescientos de mis mejores caballeros, los más bravos entre los bravos,
me acompañaron, y yo partí dejando atrás al ejército completo,
pero antes ordené: “Seguidme a través de los caminos que tome,
de cerca, prestos al socorro si os llamo en mi ayuda”.

Marché tres jornadas ya la tercera vi aparecer otro mensajero del kan.
Me traía de nuevo en ingentes cantidades los más magníficos vestidos,
con estas palabras: “Oh, noble y poderoso señor, desearía que ya hubieses llegado;
en nuestro encuentro comprenderás el verdadero valor de nuestros presente”

Y todavía añadió: “Todo cuanto voy a decir es verdad:
tan grande es mi impaciencia por veros que vendré a vuestro encuentro”.
Y yo le respondí: “Por Dios que atenderé los requerimientos que me hacéis;
dile que voy hacia él, y que nos reuniremos como padre e hijo”.

Continuamos nuestro camino bordeando un inmenso bosque
donde de nuevo encontramos embajadas que no venían sólo a saludarme,
sino también a traer un magnífico caballo enviado como deferencia hacia mí,
y de nuevo el mismo mensaje: “El rey tiene vivos deseos de veros”.

Y añadieron: “El rey nos manda decir: voy a reunirme con vos;
ya he abandonado mi palacio, y os veré mañana al alba”.
Me ocupé de los mensajeros y los hice alojar en lujosas tiendas, no con los soldados.
Los recibí con cortesía, y según la costumbre de los pajes, durmieron juntos.

Un gesto noble habido con el prójimo puede un día volverse una día volverse decisivo.
Uno de los enviados del kan regresó, se aproximó a mí y me dijo en secreto:
“Tengo una deuda con vos que para mí resulta muy difícil de pagar;
por esta causa yo no podré nunca desampararos ni olvidarme de vos.

რომე ცუდად არ მოჰღორდე, ისი კაცნი გღალატობენ,
ერთგან შენთვის დამალულნი სპანი ასჯერ ათასობენ;
კვლა სხვაგან გითქს სამი ბევრი, ასრე ფიცხლად მით გიხმობენ,
აწვე თავსა არ ეწევი, ფათერაკსა შეგასწრობენ.

მეფე ცოტათ მოგეგებვის, ვის მჭვრეტნი ვერ გელევიან;
მალვით ჩაიცმენ აბჯარსა, მიენდო, მით გეთნევიან;
კვამლსა შეიქმენ, ლაშქარნი ყოველგნით მოგეხვევიან.
რა ერთსა გცემდენ ათასნი, ეგრეცა მოგერევიან”.

მას კაცსა ამოდ ვეუბენ და მადლსა გარდვიხდიდია:
“რომე არ მოვკვდე, შემოგზღო, შენ ამას ინატრიდია;
აწ ამხანაგთა არ გიგრძნან, წადი, მათ თანა ვლიდია,
თუ დაგივიწყო, უთუოდ მემცა ვარ განაკიდია!”

არვის გავანდევ სულ-დგმულსა, დავმალე ვითა ჭორია.
რაცა იქმნების, იქმნების, ყოვლი თათბირი სწორია!
მაგრა სპათაკენ გავგზავნე კაცი, გზა თუცა შორია,
შევსთვალე: “ფიცხლად წამოდით, მოგრაგნეთ მთა და გორია”.

მე დილასა მოციქულთა სიტყვა ტკბილი შევუთვალე:
რამაზს ჰკადრეთ: მოგეგებვი, მოდი, მოვალ მეცა მალე.
ნახევარ დღე სხვა ვიარე, ჭირსა თავი არ ვაკრძალე.
განგებაა, დღესცა მომკლავს, ქვემცა სადა დავიმალე?!

ქედსა რასმე გარდავადეგ, მინდორს მტვერი დავინახე;
ვთქვი, თუ: “მოვა რამაზ მეფე; ჩემთვის უდგამს თუცა მახე,
ჩემი გაჰკვეთს ხორცსა მათსა ხრმალი ბასრი, შუბი ვახე”.
მაშინ ვუთხარ სპათა ჩემთა, სახე დიდი დავუსახე.

ვთქვი, თუ: “ძმანო, ისი კაცნი ჩვენ ღალატსა გვიდგებიან,
მკლავთა თქვენთა სიმაგრენი ამისთვისმცა რად დალბიან?
ვინცა მოკვდეს მეფეთათვის, სულნი მათნი ზეცას რბიან.
აწ შევებნეთ ხატაელთა, ხრმალნი ცუდად რას გვაბიან?”

En el pasado, por breve tiempo, serví en la corte a vuestro noble padre.
He oído la traición urdida contra vos y me apresuro a poneros en guardia.
Escuchad, voy a revelaros los engaños que estos hombres han tramado,
pues no podría consentir el fin de vuestro joven cuerpo y vuestra tez de rosa.

Desconfiad de ellos, no os dejéis engañar, todos son traidores.
Cientos de miles de soldados están aguardando en emboscada vuestro paso,
y en otro lugar, hay tres veces más hombres; por eso os piden que os apresuréis.
Si no os mostráis precavido esta trampa puede ser vuestro final.

Ramaz se dirige hacia vos, tan digno de elogio, siguiendo un atajo,
pero no hay verdad en su palabra: trae un ejército tras de él.
Mientras intentan atraeros con halagos, lanzarán el humo,
os rodearán y siendo tantos contra uno solo, en un único ataque os destruirán”.

Estaba en deuda con él y le agradecí lo que hacía por mí:
“Si no muero, ten por seguro que te devolveré el favor”, le dije,
“regresa ahora con tus compañeros a fin de que nadie desconfíe;
vamos, ve, pero si olvido tu gesto, que me destierren de entre los hombres”.

Guardé para mí lo que sabía, como si fuera un falaz rumor;
que viniera lo que tuviera que venir, cualquier advertencia era ya inútil,
pero aunque el camino era largo, mandé un mensaje a mis hombres:
“Apresurad vuestra marcha, atravesad presto montes y roquedales”.

Muy de mañana hice llegar a los mensajeros amables palabras.
Debían decir a Ramaz: “Me dirijo hacia vos y pronto llegaré”.
Seguí avanzando durante media jornada, sin prestar atención al peligro.
No se puede escapar al destino. Si tenía que morir, ¿dónde podría esconderme?

Desde la cima de una colina vi cómo se levantaba una nube de polvo,
y me dije: “El rey Ramaz se aproxima, y aunque ya ha urdido su traición,
serán mi lanza y mi afilada espada las que finalmente corten su carne”.
Comuniqué mi plan a mis caballeros, explicándolo a grandes rasgos.

ვუბრძანე ჩაცმა აბჯრისა ლაღმან სიტყვითა ხაფითა;
დავეკაზმენით საომრად ჯაჭვ-ჯავშანითა, ქაფითა;
რაზმი დავაწყევ, მივჰმართე, წავე დიდითა სწრაფითა,
მას დღესა ჩემი მებრძოლი ჩემმანვე ხრმალმან დაფითა.

მივეახლენით, შეგვატყვეს მათ ტანსა აბჯარ-ცმულობა;
კაცი მოვიდა, მომართვა მეფისა მოციქულობა;
ეთქვა, თუ: “ჟამად გვაჩნია ჩვენ თქვენი არ-ორგულობა,
აბჯრითა გხედავთ, შეგვქმნია აწ ამად გულ-ნაკლულობა”.

შევსთვალე, თუ: “მეცა ვიცი, რაცა ჩემთვის გაგიგია;
თქვენ რასაცა სთათბირობდით, არ იქმნების, არ, იგია!
ბრძანეთ, მოდით, შემებენით, ვითა წესი და რიგია,
მეცა თქვენად დასახოცლად ხელი ხრმალსა დამიგია”.

რა მივიდა მოციქული, კვლამცა რადღა გამოგზავნეს!
კვამლი შექმნეს ლაშქართათვის, დამალული გაამჟღავნეს;
სამალავით გამოვიდეს, თავნი ორგნით აქარავნეს,
შექმნეს რაზმი მრავალკეცი, თუცა, ღმერთო, ვერა მავნეს.

შუბი ვსთხოვე, ხელი ჩავყავ მუზარადის დასარქმელად;
საომარად ატეხილი ვიყავ მათად გამტეხელად;
ერთსა წავსწყდი უტევანსა, წავგრძელდი და წავე გრძელად.
მათ ურიცხვი რაზმი ეწყო, წყნარად დგეს და აუშლელად.

ახლოს მივე, შემომხედნეს, “შმაგიაო”, ესე თქვესა.
მუნ მივჰმართე მკლავ-მაგარმან, სად უფროსი ჯარი დგესა;
კაცს შუბი ვჰკარ, ცხენი დავეც, მართ ორნივე მიჰხდეს მზესა,
შუბი გატყდა, ხელი ჩავყავ, ვაქებ, ხრმალო, ვინცა გლესა!

შიგან ასრე გავერივე, გნოლის ჯოგსა ვითა ქორი,
კაცი კაცსა შემოვსტყორცე, ცხენ-კაცისა დავდგი გორი;
კაცი, ჩემგან განატყორცი, ბრუნავს ვითა ტანაჯორი,
ერთობ სრულად ამოვწყვიდე წინა კერძი რაზმი ორი.

Les dije: “Hermanos, esos guerreros se conducen como traidores;
que el miedo a la muerte no debilite la fuerza de vuestros brazos;
recordad, el héroe que pierde la vida por su rey, eleva su espíritu a lo alto.
Ahora ataquemos a los catayanos, ¿o acaso nos ciñeron en vano la espada?”.

Entonces ordené a mis caballeros que se prepararan para la lucha;
pos colocamos la cota de mallas y las armaduras de combate;
hice formar los escuadrones y avanzamos apresurando la marcha.
Ese día mi espada cortaría en pedazos los cuerpos de los enemigos.

Como avanzábamos, ellos percibieron el brillo de nuestras corazas,
y uno de los hombres del rey Ramaz vino a mí con estas palabras:
“Hemos visto a tiempo la perfidia que vosotros habéis tramado;
ahora ved vosotros también nuestro ejército, aunque quizás no os agrade”.

Yo le mandé decir: “Sé bien lo que preparáis contra mí.
Lo que habéis maquinado, no lo permitiré de ningún modo.
Nos encontraremos en la batalla como es de ley entre valientes caballeros.
Ya sostengo en mi mano la espada que ha de destruiros”.

Cuando el correo regresó a su campo, ya no despacharon ningún otro.
Sus intenciones quedaron al descubierto cuando empezaron las señales de humo.
Salieron de sus escondites y se desplegaron en dos columnas
formando escuadrones, pero gracias a Dios no pudieron causarnos mal.

Tomé mi lanza y mi espada, y bajé la visera del casco con la mano;
enrojecido por la furia de la batalla, me iba aproximando a ellos.
Ordené formar los escuadrones y avanzamos así un buen trecho.
El inmenso ejército se mantenía todavía en orden y sosegado.

Con estupor observaban mi acometida y exclamaban: “¡Está loco!”.
Avancé con el brazo poderoso hacia el centro de su posición.
Un golpe quebró mi lanza; hombre y montura marcharon a la muerte.
Cuando perdí la lanza, tomé la espada, elogio de quien la forjó.

ერთობილნი მომეხვივნეს, მგრგვლივ შეიქმნა ომი დიდი;
ვჰკრი რასაცა, ვერ დამიდგნის, სისხლსა მჩქეფრსა აღმოვჰღვრიდი;
ცხენსა კაცი გაკვეთილი მანდიკურად გარდავჰკიდი.
სითცა ვიყვი, გამექციან, მათ შექმნიან ჩემი რიდი.

საღამო-ჟამ დაიზახნა ქედით მათმან დარაჯამან:
“ნუღარა სდგათ, წაედითო, კვლა მოგვხედნა რისხვით ცამან:
მოვა მტვერი საშინელი, შეგვაშინა ამად ამან,
ნუთუ სრულად ამოგვწყვიდნეს უთვალავმან, ბევრმან სპამან”.

ჩემნი ლაშქარნი, რომელნი წამომეტანნეს მე არა,
რა ეცნა, წამოსრულიყვნეს, ღამე-წამორთვით ეარა;
ვერ დაიტევდა მინდორი და არე მთათა ეარა,
გამოჩნდეს, სცემდეს ტაბლაკსა, ბუკმან ხმა გააზეარა.

იგი ნახეს, გასაქცევლად გაემართნეს, შევჰკივლენით;
ველნი, ჩვენგან ნაომარნი, ომითავე გარდავვლენით.
რამაზ მეფე ჩამოვაგდე, ერთმანერთსა გავეხრმლენით,
მისნი სპანი ყველაკანი დავიპყრენით, არ მოვკლენით.

უკანანიცა ლაშქარნი მოესწრნეს მათ გაქცეულთა,
დაუწყეს პყრობა, ჩამოყრა შეშინებულთა, ძლეულთა;
ძილისა მიჰხვდა ნაცვალი ძილ-მკრთალთა, ღამე-თეულთა,
ტყვეთა მრთელთაცა არ აკლდა კვნესა, მართ ვითა სნეულთა.

მას ადგილსა ნაომარსა გარდავხედით მოსვენებად.
ხელსა ხრმლითა დავეკოდე, წყლულად მაჩნდა, არ-ნაღებად;
ჩემნი სპანი მოვიდიან საჭვრეტლად და ჩემად ქებად,
ვერ იტყვიან ვერ მიმხვდარნი ქებასაცა მოხსენებად.

ერთსა კაცსა ეყოფოდეს, დიდებანი რომე მჭირდეს;
ზოგთა შორით დამლოციან, ზოგნი კოცნად გამიპირდეს;
რომელთაცა გავეზარდე, დიდებულნი ამიტირდეს,
ჩემგან ხრმლითა განაკვეთი ნახეს, მეტად გაუკვირდეს.

Me arrojé sobre ellos como el halcón que dispersa el vuelo de las palomas,
lanzando unos contra otros, amontonando caballos y hombres;
el que era derribado, caía a tierra fulminado como un mosquito.
Exterminé dos columnas completas que habían estado alineadas de frente.

Todos se arremolinaban, en torno a mí se dirimía el gran combate;
yo golpeaba y caían hacia atrás, vertía mareas de viscosa sangre;
un guerrero tendido como unas alforjas sobre su caballo huye campo adelante.
Donde yo aparecía, perdían pie, tanto espanto les causaba mi presencia.

A la caída de la tarde, uno de sus vigías gritó desde la cima de la colina:
“Pongámonos a salvo, el cielo descarga su cólera sobre nosotros,
una horrible polvareda avanza, cientos de miles de guerreros,
¿quién podría contar su número? Vienen de seguro a destruirnos”.

El inmenso ejército que yo había dejado en retaguardia,
advertido, se había puesto en camino cabalgando noche y día,
y ahora no había ni valle ni montaña capaz de contenerlo.
Aparecieron al son de los cuernos, precedidos por el retumbar de los tambores.

Cuando vieron mi ejército, cundió el pánico y empezaron a huir;
nosotros gritábamos y los perseguíamos a través del campo de batalla.
Pude todavía descabalgar a Ramaz; cargamos uno contra otro con las espadas,
pero pronto capturamos todas sus tropas, que se entregaron sin resistencia.

Las tropas de retaguardia no daban tregua a los que huían;
los apresaban y echaban a tierra a los guerreros vencidos y asustados.
Esa fue para ellos la recompensa por aquella noche sin sueño.
Todos los prisioneros, hasta los sanos, se lamentaban como si estuvieran heridos.

Mis tropas desmontaron en el campo de batalla y allí se quedaron.
Una espada me había herido en el brazo pero me parecía sólo un rasguño.
Los guerreros se acercaban a verme y proclamaban a gritos mi valor
buscando en vano palabras para expresar su admiración sin límite.

გავგზავნენ ყოვლგან ლაშქარნი, ალაფი ავაღებინე,
ერთობ სავსენი მოვიდეს, თავიცა ვალაღებინე,
სისხლთა მებრძოლთა ჩემთასა მინდორი შევაღებინე,
არ ვჰბრძოლე, კარი ქალაქთა უომრად გავაღებინე.

რამაზს ვარქვი: “შემიგნია საქმე შენი სამუხთალე,
აწ ეგრეცა შეპყრობილმან თავი გამოიმართალე,
სიმაგრეთა ნუ ამაგრებ, ყველა ხელთა მომათვალე,
თვარა შენი შეცოდება მემცა ზედა რად წავსთვალე?”

რამაზ მითხრა: “აღარაა ამის მეტი ჩემი ღონე,
ერთი ჩემი დიდებული მომეც, ზედა მაპატრონე,
ციხოვანთა გავუგზავნო, საუბარი გამიგონე,
ხელთა მოგცემ ყველაკასა, განაღამცა შენ გაქონე!”

მივეც ერთი დიდებული, თანა სპანი წავატანენ,
ციხოვანნი ერთობილნი ჩემს წინაშე მოვიყვანენ,
ხელთა მომცეს სიმაგრენი, ომნი ასრე შევანანენ,
საჭურჭლენი სიმრავლითა რასმცა ვითა დავაგვანენ!

მაშინღა შევე ხატაეთს მოვლად და მოსათვალავად;
კლიტენი საჭურჭლეთანი მომართვნეს დაუმალავად;
ქვეყანა ჩავსხი, ვუბრძანე: “იყვენით თქვენ უკრძალავად,
მზემან არ დაგწვენ, იცოდით, დაგყარენ გაუგვალავად”.

საჭურჭლენი გარდავნახენ თავის/თავის, კიდით-კიდე;
უცხო ფერთა საჭურჭლეთა, დავშვრები, თუ მოვსთვალვიდე;
ერთგან ვნახე საკვირველი ყაბაჩა და ერთი რიდე,
თუმცა ნახე, სახელისა ცოდნასაცა ინატრიდე.

ვერა შევიგენ, რა იყო, ანუ ნაქმარი რაულად!
ვისცა ვუჩვენი, უკვირდის, ღმრთისაგან თქვის სასწაულად;
არცა ლარულად ჰგდებოდა მას ქსელი, არც ორხაულად;
სიმტკიცე ჰგვანდა ნაჭედსა, ვთქვი ცეცხლთა შენართაულად.

Los honores que me rindieron sobrepasaron lo que merece un mortal.
Los que estaban cerca me abrazaban, los otros me bendecían de lejos;
los veteranos que me habían visto crecer no podían contener el llanto,
sorprendidos y admirados a un tiempo de los mandobles dados por mi espada.

Ordené a mis soldados apoderarse del botín y los trofeos de la batalla,
y regresaron cargados; yo me sentía orgulloso de mí mismo.
Había enrojecido la llanura con la sangre de los que quisieron destruirme,
pero las ciudades me abrirían sus puertas sin combate y sin sangre.

Entonces le dije a Ramaz: “Supe de tus arteras maquinaciones.
Ahora que estás prisionero, tienes la oportunidad de intentar defenderte:
no fortificarás más tus castillos y todos los entregarás a mis manos.
Además, ¿crees que permitiré que expíes tus culpas lejos de mí?”.

Ramaz respondió: “Sé bien que todo mi poder se ha terminado.
Decidid vos quién de entre mis nobles detentará en adelante el señorío,
y permitid que lo envíe a las guarniciones de las ciudades
con orden de que os lo entreguen todo, ya que también yo soy propiedad vuestra”.

Le envié a uno de sus caballeros y soldados suficientes para un escolta:
todos los caudillos de las fortalezas debían presentarse ante mí.
Me ofrecieron sus ciudadelas y entonces, de repente, les declaré la guerra.
¡Ningún hombre antes puso sus ojos ante tal abundancia de tesoros!

Quise entonces viajar por el Catay para ver el país y conocerlo.
Públicamente venían ante mí y me entregaban las llaves de sus riquezas.
Calmé al pueblo atemorizado: “Ya no tenéis nada que temer;
el sol no se atreverá a quemaros con sus rayos, yo os protegeré”.

Examiné todos sus tesoros, de uno en uno y de un rincón al otro del país.
Resultaría fatigoso si relatara con detalle todas aquellas maravillas.
De pronto descubrí juntos una tela y un manto que me asombraron.
No sé cómo nombrar tal delicia que encantaba a los sentidos.