თუცა ქალია, ხელმწიფედ მართ ღმრთისა დანაბადია;
არ გათნევთ, იცის მეფობა, უთქვენოდ გვითქვამს კვლა დია;
შუქთა მისთაებრ საქმეცა მისი მზებრ განაცხადია.
ლეკვი ლომისა სწორია, ძუ იყოს, თუნდა ხვადია”.

ავთანდილ იყო სპასპეტი, ძე ამირ-სპასალარისა,
საროსა მჯობი ნაზარდი, მსგავსი მზისა და მთვარისა,
ჯერთ უწვერული, სადარო ბროლ-მინა საცნობარისა;
მას თინათინის შვენება ჰკლვიდის წამწამთა ჯარისა.

გულსა მისსა მიჯნურობა მისი ჰქონდა დამალულად.
რა მოჰშორდის, ვერ-მჭვრეტელმან ვარდი შექმნის ფერ-ნაკლულად;
ნახის, ცეცხლი გაუახლდის, წყლული გახდის უფრო წყლულად.
საბრალოა სიყვარული, კაცსა შეიქმს გულ-მოკლულად!

რა მეფედ დასმა მეფემან ბრძანა მისისა ქალისა,
ავთანდილს მიჰხვდა სიამე, ვსება სჭირს მის სოქ-ალისა;
თქვა: “ზედას-ზედა მომხვდების ნახვა მის ბროლ-ფიქალისა,
ნუთუ მით ვპოვო წამალი მე ჩემი, ფერ-გამქრქალისა!

არაბეთს გასცა ბრძანება დიდმან არაბთა მფლობელმან:
“თინათინ ჩემი ხელმწიფედ დავსვი მე, მისმან მშობელმან,
მან განანათლნეს ყოველნი, ვით მზემან მანათობელმან.
მოდით და ნახეთ ყოველმან, შემსხმელმან, შემამკობელმან!

მოვიდეს სრულნი არაბნი, ჯარი განმრავლდა ხასისა:
ავთანდილ პირ-მზე, სპასპეტი ლაშქრისა ბევრ-ათასისა,
ვაზირი სოგრატ, მოახლე მეფისა დასთა დასისა;
მათ რომე დადგეს საჯდომი, თქვეს: “უთქმელია ფასისა!”

თინათინ მიჰყავს მამასა პირითა მით ნათელითა,
დასვა და თავსა გვირგვინი დასდგა თავისა ხელითა,
მისცა სკიპტრა და შემოსა მეფეთა სამოსელითა.
ქალი მზეებრ სჭვრეტს ყოველთა ცნობითა ბრძნად მხედველითა.

«Quoique femme, Dieu la désigne au pouvoir depuis la mamelle,
Elle sait régner, son esprit juge une cause et la démêle,
Comme le soleil, sa présence octroie à nos désirs flamme, ailes,
Les lionceaux naissent égaux de nature mâle ou femelle.»

Le jeune Avtandil est spaspeth et fils de l’amir-spassalar,
Cyprès élancé, du soleil et de la lune il a les dards,
Encore imberbe, du cristal il est la lumineuse part ;
L’armée des cils de Tinatine occit le preux, le rend hagard.

Au fond du cœur dissimulé, il porte un amour indicible,
L’éloignement brouille sa vue et pâlit la rose sensible ;
Présente, son aimée le brûle et ce mal est irréversible.
Pitié pour l’homme dont le cœur au tir de l’amour sert de cible!

Quand le roi ordonne l’accès de sa fille à l’état de reine,
La joie s’empare d’Avtandil, les feux contenus le reprennent ;
Il se dit: «Je verrai souvent ma cristalline souveraine,
Serait-ce un remède à mon mal qui ma pâleur enfin refrène?»

Le peuple d’Arabie apprend la volonté du grand monarque:
«Ma Tinatine désormais de l’État gouverne la barque.
Je l’ai voulu. Que son soleil chasse les ténèbres opaques!
Voyez la magnanimité dont le sceau sublime la marque!»

De partout les nobles seigneurs à l’appel affluent sans encombre:
Visage solaire, Avtandil, spaspeth des milliers, est du nombre,
Aux côtés du roi son vizir Sograte se meut comme une ombre.
Qui voit le trône reconnaît: «Devant lui toute splendeur sombre.»

Tinatine au bras de son père avance et répand la clarté,
Le roi l’assoit et de sa main la couronne, plein de fierté,
Remet le sceptre et la revêt d’habits que reine doit porter.
La femme au regard pénétrant ensoleille les invités.

უკუდგეს და თაყვანის-სცეს მეფემან და მისთა სპათა,
დალოცეს და მეფედ დასვეს, ქება უთხრეს სხვაგნით სხვათა,
ბუკსა ჰკრეს და წინწილანი დაატკბობდეს მათთა ხმათა.
ქალი ტირს და ცრემლთა აფრქვევს, ჰხრის ყორნისა ბოლო-ფრთათა.

მამისა ტახტსა საჯდომად თავი არ ეღირსებოდა,
ამად ტირს, ბაღი ვარდისა ცრემლითა აივსებოდა;
მეფე სწვრთის: “მამა ყოველი ძისაგან ითავსებოდა,
ამისად ქმნამდის დამწველი ცეცხლი არ დამევსებოდა”.

უბრძანა: “ნუ სტირ, ასულო, ისმინე ჩემი თხრობილი:
დღეს შენ ხარ მეფე არაბეთს, ჩემგან ხელმწიფედ ხმობილი,
აქათგან ესე სამეფო შენია მართ მონდობილი.
ხარმცა ბრძნად მქმნელი საქმისა, იყავ წყნარი და ცნობილი!

ვარდთა და ნეხვთა ვინათგან მზე სწორად მოეფინების,
დიდთა და წვრილთა წყალობა შენმცა ნუ მოგეწყინების!
უხვი ახსნილსა დააბამს, იგი თვით ების, ვინ ების.
უხვად გასცემდი, ზღვათაცა შესდის და გაედინების.

მეფეთა შიგან სიუხვე, ვით ედემს ალვა, რგულია;
უხვსა ჰმორჩილობს ყოველი, იგიცა, ვინ ორგულია;
სმა-ჭამა – დიდად შესარგი, დება რა სავარგულია?!
რასაცა გასცემ, შენია; რას არა, დაკარგულია!”

ამა მამისა სწავლასა ქალი ბრძნად მოისმინებდა,
ყურსა უპყრობდა, ისმენდა, წვრთასა არ მოიწყინებდა;
მეფე სმასა და მღერასა იქმს, მეტად მოილხინებდა;
თინათინ მზესა სწუნობდა, მაგრა მზე თინათინებდა.

მოიხმო მისი გამზრდელი, ერთგული, ნაერთგულევი,
უბრძანა: “ჩემი საჭურჭლე, შენგან დანაბეჭდულევი,
მომართვი ჩემი ყველაი, ჩემი ნაუფლისწულევი”.
მოართვეს, გასცა უზომო, უანგარიშო, ულევი.

Le roi et l’armée en retrait, rendant un solennel hommage,
L’ont bénie et intronisée ; elle reçut divers messages ;
Le son des cymbales, du cor agréait à l’ouïe des sages.
Abaissant l’aile de corbeau, elle offre aux larmes son visage.

Du trône paternel indigne elle se croit, le sort s’en joue,
Les sanglots l’étouffent, s’emplit de larmes le rosier des joues ;
Le roi dit: «Tout père en l’enfant renaît et le néant déjoue,
Le feu qui me rongeait s’apaise, à nouveau l’espérance joue.»

II ordonna: «Ne pleure pas, prête l’oreille à mon récit:
Ma fille, reine d’Arabie avec mon accord te voici,
De ce royaume désormais on te confiera les soucis,
Sois sage, sereine, tranquille, évite de froncer sourcil!

«Sur la rose et sur le fumier le soleil impartial roule,
Sois égale sans te lasser, humbles et grands viendront en foule:
Préserve la fidélité et les rébellions refoule.
Donne largement, en son sein la mer reçoit l’eau et l’écoule.

«Le roi et l’octroi, le cyprès et l’Eden se sont confondus ;
À son souverain généreux un traître obéit, confondu ;
Boire et manger nous font du bien, à quoi sert l’or non répandu?
Ce que tu donnes t’appartient, ce que tu détiens est perdu!»

La fille écoute sagement tandis que le père devise,
Prêtant une oreille attentive, elle est patiente et soumise ;
Le roi s’adonne au vin, au chant, les joies de la table le grisent ;
La reine éclipse le soleil, mais le soleil tinatinise.

Elle appela son précepteur, dévoué et fidèle à celle
Qui lui ordonne: «Apporte-moi les richesses que tu recèles,
Tout mon héritage royal en or, rubis ou rubacelles.»
On l’apporta. Elle donna, sans garder la moindre parcelle.

მას დღე გასცემს ყველაკასა სივაჟისა მოგებულსა,
რომე სრულად ამოაგებს მცირესა და დიდებულსა.
მერმე ბრძანა: “ვიქმ საქმესა, მამისაგან სწავლებულსა,
ჩემსა ნუვინ ნუ დაჰმალავთ საჭურჭლესა დადებულსა”.

უბრძანა: “წადით, გახსენით, რაცა სად საჭურჭლენია!
ამილახორო, მოასხი რემა, ჯოგი და ცხენია!”
მოიღეს.გასცა უზომო, სიუხვე არ მოსწყენია.
ლარსა ჰხვეტდიან ლაშქარნი, მართ ვითა მეკობრენია.

ალაფობდეს საჭურჭლესა მისსა, ვითა ნათურქალსა,
მას ტაიჭსა არაბულსა, ქვე-ნაბამსა, ნასუქალსა;
რომე ჰგვანდა სიუხვითა ბუქსა, ზეცით ნაბუქალსა,
არ დაარჩენს ცალიერსა არ ყმასა და არცა ქალსა.

დღე ერთ გარდახდა.პურობა, სმა-ჭამა იყო, ხილობა,
ნადიმად მსხდომთა ლაშქართა მუნ დიდი შემოყრილობა.
მეფემან თავი დაჰკიდა და ჰქონდა დაღრეჯილობა.
ნეტარ, რა უმძიმს, რა სჭირსო? – შექმნეს ამისი ცილობა.

თავსა ზის პირ-მზე ავთანდილ, მჭვრეტთაგან მოსანდომია,
სპათა სპასპეტი, ჩაუქი, ვითა ვეფხი და ლომია;
ვაზირი ბერი სოგრატი თვით მას თანავე მჯდომია.
თქვეს, თუ: “რა უმძიმს მეფესა, ანუ რად ფერი ჰკრთომია?”

თქვეს, თუ: “მეფე ცუდსა რასმე გონებასა ჩავარდნილა,
თვარა აქა სამძიმარი მათი ყოლა არა ქმნილა”.
ავთანდილ თქვა: “სოგრატ, ვჰკითხოთ, გვითხრას, რადმცა შეგვეცილა?
ვჰკადროთ რამე სალაღობო, რასათვისმცა გაგვაწბილა?”

ადგეს სოგრატ და ავთანდილ ტანითა მით კენარითა,
თვითო აივსეს ჭიქები, მივლენ ქცევითა წყნარითა,
წინა მიუსხდეს მუხლ-მოყრით, პირითა მოცინარითა.
ვაზირი ლაღობს ენითა, წყლიანად მოუბნარითა:

Elle distribue ce jour-ci les biens reçus dès son jeune âge,
Comblant le vilain et le grand, éblouissant son entourage.
Puis elle dit: «Ainsi je suis le conseil paternel et sage,
Qu’on ne s’avise de cacher ni le trésor ni l’héritage.»

Elle ordonna: «Allez ouvrir autant que j’ai de coffres-forts!
Écuyer, amenez ici troupeaux, destriers au prix d’or!»
On amena. Elle donna largement, sans faire de tort.
Tel guerrier prit plus de bijoux qu’un pirate monté à bord.

On s’empare de ses trésors comme du bien des Turcs infâmes;
Le coursier arabe s’ébat: choyé, la chevauchée l’affame ;
La reine, en tempête du ciel, balaye ce qui la diffame,
Mains vides ne la quittera aucun convié, homme ou femme.

Un jour s’est écoulé: fruits, vins se succédèrent au festin,
La multitude des guerriers buvait, bénissant le destin ;
La tête du roi s’inclina, on s’aperçut de son chagrin.
«À savoir quel est son ennui?» se demandaient ses paladins.

De l’éclat solaire Avtandil resplendit en son bel arroi,
Assis en tête est le spaspeth, tel un tigre, un lion adroit,
Sograte, le vizir âgé, siégeant à côté de bon droit.
Ils disent: «Quel est le chagrin qui alourdit le cœur du roi?»

Ils disent: «Le roi a plongé soudain dans de noires pensées,
Tandis qu’à ce joyeux festin la gaîté seule est dispensée.»
Avtandil dit: «Seigneur Sograte, ouvrons une plaie mal pansée,
Évoquons en termes plaisants sa quiétude menacée.»

Sograte et le svelte Avtandil de concert se lèvent enfin,
Emplissent chacun une coupe exhalant un exquis parfum.
S’agenouillant devant le roi, aux lèvres un souris non feint,
Alors le vizir éloquent en douce approche de ses fins.

“დაგიღრეჯია, მეფეო, აღარ გიცინის პირიო.
მართალ ხარ: წახდა საჭურჭლე თქვენი მძიმე და ძვირიო,
ყველასა გასცემს ასული თქვენი საბოძვარ-ხშირიო;
ყოლამცა მეფედ ნუ დასვი! თავსა რად უგდე ჭირიო?”

რა მეფემან მოისმინა, გაცინებით შემოჰხედნა,
გაუკვირდა: ვით მკადრაო, ან სიტყვანი ვით გაბედნა?!
“კარგი ჰქმენო, – დაუმადლა, ბრძანებანი უიმედნა, –
ჩემი ზრახვა სიძუნწისა, ტყუის, ვინცა დაიყბედნა.

ეგე არ მიმძიმს, ვაზირო, ესეა, რომე მწყენია:
სიბერე მახლავს, დავლიენ სიყმაწვილისა დღენია,
კაცი არ არის, სითგანცა საბრძანებელი ჩვენია,
რომე მას ჩემგან ესწავლნენ სამამაცონი ზნენია.

ერთაი მიზის ასული, ნაზარდი სათუთობითა;
ღმერთმან არ მომცა ყმა-შვილი, – ვარ საწუთროსა თმობითა, –
ანუმცა მგვანდა მშვილდოსნად, ანუ კვლა ბურთაობითა;
ცოტასა შემწევს ავთანდილ ჩემგანვე ნაზარდობითა”

ყმა მეფისა ბრძანებასა ლაღი წყნარად მოისმენდა,
თავ-მოდრეკით გაიღიმნა, გაცინება დაუშვენდა,
თეთრთა კბილთათ გამომკრთალსა შუქსა ველთა მოაფენდა.
მეფე ჰკითხავს: “რას იცინი, ანუ ჩემგან რას შეგრცხვენდა?”

კვლა უბრძანა: “თავსა ჩემსა, რას იცინი, რად დამგმეო?”
ყმამან ჰკადრა: “მოგახსენებ და ფარმანი მიბოძეო,
რაცა გკადრო, არ გეწყინოს, არ გაჰრისხდე, არ გასწყრეო,
არ გამხადო კადნიერად, არ ამიკლო ამაზეო.”

უბრძანა: “რადმცა ვიწყინე თქმა შენგან საწყინარისა!”
ფიცა მზე თინათინისი, მის მზისა მოწუნარისა.
ავთანდილ იტყვის: “დავიწყო კადრება საუბნარისა:
ნუ მოჰკვეხ მშვილდოსნობასა, თქმა სჯობს სიტყვისა წყნარისა.

«Te voilà attristé, ô roi, se tait ton rire étincelant.
Tu as raison! Votre trésor s’évanouit de but en blanc,
Ta fille prodigue son bien, autant en emporte un milan,
Si tu ne l’avais couronnée, il y en aurait pour mille ans.»

Ayant entendu ce propos, le roi sourit et le regarde
Tout étonné: qui ose ainsi parler de ce qui le regarde?
«Merci de ta sincérité, que Dieu te préserve et te garde,
Mais qui pour avare me prend, ment de son gré ou par mégarde.

«Ceci ne me pèse, vizir, mais voici ce qui me tourmente:
L’âge me talonne, j’ai bu les jours de l’aube tant clémente
Sans voir dans mon vaste pays une âme fidèle et aimante
Qui de moi apprendrait les us d’une bravoure véhémente.

«Élevée dans les menus soins, je n’ai qu’une fille ici-bas ;
Dieu ne m’a pas donné de fils, et je me résigne tout bas:
Point de tir à l’arc, point de jeu à la balle ou de fols ébats ;
Seul Avtandil que j’ai formé marche plus ou moins dans mes pas.»

Le chevalier altier entend les propos du roi ; déférend.
Il sourit, la tête inclinée, et le souris plus beau le rend,
La blanche lueur de ses dents par les vaux verdoyants s’étend.
Le roi demande: «Es-tu froissé? Quelque chose en moi te surprend?»

Puis: «Par ma foi, pourquoi ris-tu? Pourquoi m’adresses-tu ce blâme?»
Le preux hasarde: «J’avouerai mon mouvement du fond de l’âme,
Mais promets-moi qu’à cet aveu soudain ta fureur ne s’enflamme,
Que l’on ne juge impertinent qu’ainsi ton repos nous troublâmes.»

Le roi dit: «Venant de ta part, un propos ne peut me blesser!»
Sur Tinatine il jure alors, le soleil en est surpassé.
Avtandil dit: «Je parlerai sans redouter de t’offenser:
Ne vante pas, ô roi, ton tir, un propos doux est plus sensé.