წვადი შეიწვეს, შეიქმნა პურობა მსგავსი ჟამისა,
მუნ უპურობა პურობა, არ-სიდიადე ჯამისა,
მას შეეხვეწნეს: “ჭამეო”, ძალი არ ჰქონდა ჭამისა,
გასცოხნის, ლუკმა გასტყორცის, წონა ძლივ ჩანთქის დრამისა.

ამოა რომე კაცი კაცს ამოსა ეუბნებოდეს!
მან გაუგონოს, რაცა თქვას, არ ცუდად წაუხდებოდეს,
ცოტად ეგრეცა დაუვსებს, ცეცხლი რაზომცა სდებოდეს.
დიდი ლხინია ჭირთა თქმა, თუ კაცსა მოუხდებოდეს.

მას ღამესა ერთგან იყვნეს იგი ლომნი, იგი გმირნი,
იუბნეს და გააცხადნეს თავის-თავის მათნი ჭირნი.
რა გათენდა, კვლა დაიწყეს საუბარნი სიტყვა-ხშირნი;
ერთმანერთსა გაუგონნეს ფიცნი პირველ დანაპირნი.

ტარიელ ეტყვის: “რად უნდა სიტყვისა თქმა მრავალისა?
რაცა შენ ჩემთვის გიქმნია, ღმერთი მზღველია ვალისა;
კმა ზენაარი ზენარად, არ ნაქმარია მთრვალისა,
არ დაივიწყე მოყვრობა მოყვრისა წარმავალისა.

აწ შემიხვეწე, ნუ დამწვავ კვლა წვითა უცხელესითა;
მე რომე ცეცხლი მედების, არ ნაგზებია კვესითა.
ვერ დამშრეტ, შენცა დაიწვი სოფლისა ქმნისა წესითა,
წადი, დაბრუნდი, შეიქეც მუნითვე, შენი მზე სით -ა.

ვინ დამბადა, განკურნება ჩემი უჩანს მასცა ძნელად,
ვისცა გესმის, გაიგონეთ, მით გაჭრილ ვარ ხელი ველად;
რაცა ჰმართებს გონიერთა, ერთხელ ვიყავ მეცა მქმნელად,
აწ ნობათი ხელობისა მომხდომია, მით ვარ ხელად”.

ავთანდილ ეტყვის: “რა გითხრა პასუხი მაგა თქმულისა?
შენვე თქვი, ეგეა სიტყვა კაცისა ბრძნად სწავლულისა:
ღმერთსამცა ვით არ შეეძლო კვლა განკურნება წყლულისა?
იგია მზრდელი ყოვლისა დანერგულ-დათესულისა!

Wildbret wird am Spieß gebraten, mundgerecht zur Feierstunde;
eine Brotzeit sonder Brotes, keine große Tafelrunde.
„Iß!“ beschwört man Tariel; seine Hand, sie findet kaum zum Munde.
Selbst ein drachmenkleiner Bissen stockt und widerstrebt dem Schlunde.

Schön ist’s, wenn der Wechselrede Eintracht frohen Dingen gilt;
freilich nur wer achtsam hinhört, ist auf rechte Art im Bild.
Sei ein Weltschmerz noch so brennend – im Gespräch wird er gestillt;
mitgeteilter Kummer fühlt sich schon versöhnlich an und mild.

Diese Nacht durchwachten traulich beide Helden, beide Leuen.
Seine Bitternisse teilte jeder treu mit dem Getreuen.
Noch der Morgen sah die Freunde sich am Freundeswort erfreuen,
hörte sie den einst geschwornen Schwur mit neuer Kraft erneuen.

Tariel sprach: „Genug der Reden! Unser Bund ist wahr und offen.
Gott entgelte dir dein Wohltun; nicht enttäuscht hast du mein Hoffen.
Eid für Eid, kein eitler Tor war’s, der ihn schwor, kein Wicht, besoffen.
Treue gilt’s dem Freund zu wahren, den des Abschieds Los getroffen.

Gütig lindre nur mein Feuer, das mir Untergang verkündet!
Löschen kannst du’s nie, sein Brennen hat kein Streichholz einst entzündet;
nein, dich selbst ergreift die Flamme (wie’s ein Weltgesetz begründet).
Kehr drum heim in jene Heimat, wo sich deine Sonne findet.

Selbst mein Schöpfer heilt mich nimmer, seine Huld versagt zuletzt.
Freund, du hörst mich, so begreife, was mich durch die Wildnis hetzt!
Der Vernunft hab ich gehuldigt, war verständig und gesetzt.
Doch es ist mein Los, zu rasen; siehe, darum ras ich jetzt.“

„Was kann darauf ich erwidern?“ sagte Awthandil beredt;
„du erwähntest selber unlängst jenes Weisen Rat und Red:
Wunden sollte Gott nicht heilen, der die Herzen wohlberät?
er, der sorgt, daß jed Gepflanztes, jed Gesätes wohlgerät!

ღმერთსამცა ესე რად ექმნა, ეგეთნი დაებადენით,
აღარ შეგყარნა, გაგყარნა, ხელი გქმნა ცრემლთა დადენით!
სდევს ფათერაკი მიჯნურსა, გაჭვრიტეთ, გაიცადენით,
თქვენ ერთმანერთსა არ მიხვდეთ, მე სულნი ამომხადენით!

ნეტარ, მამაცი სხვა რაა, არ გასძლოს, რაცა ჭირია!
ჭირსა გადრეკა რად უნდა, რა სასაუბრო პირია!
ნუ გეშის, ღმერთი უხვია, თუცა სოფელი ძვირია,
რაცა მიწვრთიხარ, იწვართე; გკადრო, უწვრთელი ვირია.

თუ რა გესმის, გაიგონე, ესე კმარის სწავლა სწავლად;
ჩემსა მზესა დავეთხოვე თქვენს წინაშე წამოსავლად,
მოვახსენე: “რათგან ჩემი შეუქმნია გული ავლად,
არას ვარგებ, არ დავდგები, სხვა ვიუბნო რაღა მრავლად?”

მან მიბრძანა: “მადლიერ ვარ, კარგად ხარ და მამაცურად,
შენგან მისსა გავლენასა მე დავიჩენ სამსახურად”.
მისით კითხვით წამოსრულ ვარ, არ-მთრვალი და არ- მახმურად,
აწ შევიქცე, რა ვუამბო? რად მოვეო ჯაბან-ხრდლურად?

მაგ საუბარსა ესე სჯობს, ისმინე ჩემი თხრობილი
მქმნელი საქმისა ძნელისა კაციმცა იყო ცნობილი;
ვერას ვერ შეიქმს ნაყოფსა ვარდი უმზეოდ ჭნობილი.
შენ ვერას ირგებ, მე გარგებ, ძმა ძმისა უნდა ძმობილი!

სადაცა გწადდეს, მუნ იყავ მითვე წესითა მაგითა,
გწადდეს – გულითა ბრძენითა, გწადდეს – ცნობითა შმაგითა;
მაგა ქცევითა ტურფითა, ანაგებითა ნაგითა,
ოდენ გამაგრდი, არ მოჰკვდე, არ დასდნე ცეცხლთა დაგითა.

ამის მეტსა არას გნუკევ: წელიწადსა ერთსა მსგეფსსა
აქავ ქვაბსა მომნახევდი მე, ამბავთა ყოვლგნით მკრეფსა;
ამა ჟამსა ნიშნად მოგცემ, დროსა ამას ვარდ-იეფსა,
ვარდთა ნახვა გაგაკრთობდეს, მართ ვითა-მცა ძაღლი ყეფსა.

Wär’s denn Gott gefällig, Paare trennungshalber zu vereinen,
daß sie nie zusammenfänden? Hört er sie so gerne weinen?
Wer da liebt, den liebt das Unheil. Merk’s und sei damit im reinen.
Du gewinnst die Liebste wieder. Nimm sonst meinen Tod für deinen.

Wozu ist der Mann geschaffen? Daß er alle Not ertrag.
Daß er sich dem Leid nicht beuge (überflüssig, daß ich’s sag).
Sei die Welt auch ohne Gnade, Gott ist gnädig. Nie verzag!
Lerne meine Lehr! Ein Esel, wer, verstockt, nicht lernen mag.

Freund, vernimm’s nur und begreife. Dir genüge diese Lehr.
Ich nahm Urlaub von der Schönsten, daß ich zu dir wiederkehr;
sprach zu ihr: ‚Mein Herz ist Asche, also taug ich dir nicht mehr.
Leb nun wohl, ich muß zum Freunde. Jedes weitre Wort ist leer.‘

Sie versetzte: ‚Was du vorhast, heiß ich gut. Es ziert den Mann!
Deinen Dienst am Freunde nehm ich als für mich geleistet an.‘
So von ihr beraten, schied ich, willig, frei von Rausch und Bann.
Was entgegn’ ich, nennt sie nun mich ‚Feigling, der dem Kampf entrann‘?

Spar die fruchtlos schönen Reden! Besser ist’s, du hörst auf mich.
Dem vernünftig Wohlberatnen unterwirft das Schwerste sich.
Unbestrahlt erblaßt die Blume, kraftlos, kaum die Sonne wich.
Dir, dem Unbeholfnen, helf ich, nütz dem Bruder brüderlich.

Bleibe, wo es deinen Sinnen, deinen Sitten wohlgefällt;
sei nach Wunsch den Klugen oder sei den Irren beigesellt.
Aber tu’s mit deiner Anmut, sei auch da der holde Held,
stark sei, widersteh dem Sterben und der Glut, die dich befällt.

Dies ist meine einzige Bitte. Kehr zurück nach einem Jahre –
hier zur Grotte. Mittlerweile seh ich, was ich rings erfahre.
Such mich hier zur Zeit der Rosen, die dein Sinn als Wink gewahre,
grell wie ein Gebell von Hunden, das besagt: brich auf und fahre!

ამა დროსა გარდავსცილდე, აქავ ქვაბსა არ მოვიდე,
ცან, ცოცხალი არ თურე ვარ, უღონიოდ მოვკვე კიდე;
ეს ამისად ნიშნად კმარის, შენ თუ ჩემთვის ცრემლსა ჰღვრიდე,
მაშინ გწადდეს – იხარებდი, გწადდეს – ჭმუნვა გაიდიდე.

აწ რაცა გკადრე, ამისთვის ნუთუ შენ იყო მჭმუნავი!
მოგშორდები და არ ვიცი, თუ ცხენი დამცემს, თუ ნავი;
არ, უთქმელობა არ ვარგ-ა, არ პირუტყვი ვარ მჩმუნავი,
არ ვიცი, ღმერთი რას მიზამს, ანუ ცა მიწყივ მბრუნავი”.

მან უბრძანა: “აღარ გაწყენ, არცა სიტყვა გამეტადდეს,
არ მომისმენ, რაზომ გინდა საუბარი მიდიადდეს;
თუ არ მოგყვეს საყვარელი, შენ მას მიჰყევ, რაცა სწადდეს,
ბოლოდ ყოვლი დამალული საქმე ცხადად გამოცხადდეს.

არ დაიჯერო, მაშინ სცნა ჩემთა საქმეთა ძნელობა;
ჩემთვის ყველაი სწორია, გაჭრა და გაუჭრელობა;
შენ რაცა გითქვამს, მაგას ვიქმ, მრჯის რაზომ გინდა ხელობა,
უშენოდ მომხვდეს, რაღა ვქმნა, არ დია დღეთა გრძელობა!”

საუბარი გარდასწყვიდეს, დააპირეს ესე პირი;
ცხენსა შესხდეს, მოიარეს, თვითო მოკლეს ველს ნადირი;
შემოიქცეს, აატირეს გული, კვლაცა ანატირი,
ხვალ გაყრისა გონებამან სხვა მიჰმატა ჭირსა ჭირი.

ლექსთა მკითხველნო, თქვენნიმცა თვალნი ცრემლისა მღვრელია!
გულმან, გლახ, რა ქმნას უგულოდ, თუ გული გულსა ელია?!
მოშორვება და მოყვრისა გაყრა კაცისა მკლველია,
ვინცა არ იცის, არ ესმის, ესე დღე რაგვარ ძნელია!

დილა გათენდა, შესხდეს და მას ქალსა გაესალამნეს.
ტარიელ, ასმათ, ავთანდილ თვალთაგან ცრემლნი დალამნეს;
სამთავე ღაწვთა ალამნი არღავნის ფერად ალამნეს,
მათ ლომთა, მიწყივ მხეც-ქმნილთა, თავნი მხეცთავე ალამნეს.

Ging ein Jahr ins Land und kehrte ich im Lenz noch nicht zurück –
wisse mich alsdann gestorben, hart ereilt vom Mißgeschick.
Dies mein Ungemach sei Mahnung: schluchzend feuchte deinen Blick.
Jammre, Bruder, oder juble. Nimm’s als Unglück oder Glück.

Sollte dir viel Gram bereiten, was ich dir zu hören bot?
Wirft mein Tod mich aus dem Sattel, oder rafft er mich im Boot –
warum schweigen? Nur den stummen Tieren gilt das Sprachverbot.
Wüßt ich, welche künftigen Bahnen mir der Sterne Lauf gebot!“

Tariel drauf: „Genug der Reden; will dich nicht mit Worten quälen.
Weiß ich doch: du wirst nicht hören, wollt ich noch so viel erzählen.
Gibt der Freund nicht nach, so muß man eben seine Seite wählen.
Alles, was verhüllt ist, wird sich schließlich aus der Hülle schälen.

Einmal wirst du, jäh erkennend, meine Nöte selbst begreifen.
Mir ist’s einerlei, zu warten oder durch die Welt zu schweifen.
Deinen Worten folg ich, sollte Wahnsinn auch die Stirn mir streifen;
reißt nur nicht mein Lebensfaden, eh Begegnungsfreuden reifen!“

Also schloß die Zwiesprach. Nochmals wechselten sie Freundschaftseide.
Jeder schoß ein Wildgeflügel, trieb sein Roß durch Busch und Heide.
Wieder trafen sie sich, herzlich stöhnend unterm Abschiedsleide;
der Vorausblick auf den Morgen ihrer Trennung plagte beide.

O mein Leser, wenn mein Vers dir einen Seufzer bang entpreßt,
fühle wohl, wie schwer ein treues Herz vom teuern Herzen läßt.
Jede Trennung mahnt ans Sterben, Abschied ist ein Totenfest.
Wer’s nicht weiß, verkennt die Stunde, die des Mannes Augen näßt.

Morgens sagten sie dem Mädchen Lebewohl, schon hoch zu Roß.
Stumm vor Kummer litten alle drei, und manche Träne floß,
bis das Fahnenfeld der Wangen Blut und Purpur übergoß:
beide Löwen wild vor Schmerzen, Löwen, die ein Dorn verdroß.