ამას მოსთქმიდის, იწვოდის, ვითა სანთელი, დნებოდის,
დაყოვნებისა მოშიში ისწრაფდის, იარებოდის,
რა შეუღამდის, ვარსკვლავთა ამოსლვა ეამებოდის,
მას ამსგავსებდის, ილხენდის, უჭვრეტდის, ეუბნებოდის.

მთვარესა ეტყვის: “იფიცე სახელი ღმრთისა შენისა!
შენ ხარ მომცემი მიჯნურთა მიჯნურობისა სენისა,
შენ გაქვს წამალი მისისა მოთმინებისა თმენისა,
მიაჯე შეყრა პირისა, შენ გამო შენებრ მშვენისა!”

ღამე ალხენდის, დღე სჯიდის, ელის ჩასლვასა მზისასა;
რა წყალი ნახის, გარდახდის, უჭვრეტდის ჭავლსა წყლისასა,
მას თანა-ჰრთვიდის ნაკადსა სისხლისა ცრემლთა ტბისასა,
კვლა გაემართის, ისწრაფდის წავლასა მისვე გზისასა.

მარტო მოსთქმიდის, ტიროდის ტანად ალვისა ხიანი,
მინდორს თხა მოკლის, სადაცა ადგილი დაჰხვდის კლდიანი,
შეწვის, ჭამის და წავიდის პირ-მზე, გულ-მარიხიანი,
იტყვის: “დავყარენ ვარდნი და, აჰა მე, ვაგლახ, იანი!”

აწ ვერ ვიტყვი მაშინდელსა მე მის ყმისა ნაუბარსა,
რას უბნობდის, რას მოსთქმიდის, რას ტურფასა, რაზომ გვარსა!
ზოგან თოვლი გაეწითლის ვარდსა, ბრჭკლითა ნახოკარსა.
ქვაბნი ნახნა, გაეხარნეს, ზე გავიდა ქვაბთა კარსა.

რა ასმათმან დაინახა, მოეგება, ცრემლი სწვთების,
ვით ეამა, სიხარულსა მართ ვეღარას ვერ მიჰხვდების;
ყმა გარდახდა, მოეხვია, აკოცებს და ეუბნების.
კაცი კაცსა მოელოდეს, მოსლვა დია ეამების.

ყმა ქალსა ეტყვის: “პატრონი, ნეტარ, სად არის და ვითა?”
ქალი ატირდა ცრემლითა, ზღვათაცა შესართავითა,
ეტყვის: “რა წახვე, გაიჭრა, ქვაბს ყოფა მისჭირდა ვითა;
აწ მისი არა არ ვიცი, არ ნახვით, არ ამბავითა”.

Thus he lamented and wept; like a burning candle on fire he melted,
Lest he be late he impatiently spurred his steed to the utmost.
When it grew dark he found joy in the stars that illumined the heavens,
For he compared them to her and conversed with them as he journeyed.

Seeing the moon he said: “In the name of your God, I adjure you!
You instil the madness of love in the hearts of all who are lovers,
You have the balm of patience to make them bear and endure it;
Hear me, unite me with her who is likened to you, I pray you”.

Day was so painful to him that he eagerly waited for sunset.
Thus passed the hours till at length he came to a fast-flowing stream,
Where he dismounted and wept uniting his tears with the waters.
Then once again he mounted his steed and hastily rode onward.

At one time the aloe-formed youth rode through a desolate country.
Here he killed a wild goat and roasted it over a fire.
After eating he mounted and set out again on his journey.
“See how wretched I am”, he said, “without the roses”.

I lack words to describe all that Avtandil suffered,
How he discoursed with the stars pleading with eloquent language,
How he tore his cheeks and beard, how the hoar on the rose grew crimson.
Till at length he beheld with delight the gloomy cavern before him.

Asmat perceiving the youth ran out of the cavern to meet him.
The joy that pervaded her being rendered her pale and breathless.
Avtandil quickly alighted, embraced and lovingly kissed her.
Glad is the eye to behold the arrival of him who was absent.

“Where and how is your lord?” Avtandil asked of the maiden.
“When you left us”, she said, “he wandered alone in the forest.
Woe!” cried the maiden and wept. Her tears flowed downwards in torrents.
“Now I know nothing about him, either by sight or by tidings”.

ყმა დაჭმუნდა, ვითამც რამე ჰკრეს ლახვარი გულსა შუა;
ქალსა ეტყვის: “აჰა, დაო, ეგეთიმცა კაცი ნუა!
იგი ფიცი ვით გატეხა! არ ვეცრუვე, ვით მეცრუა?
ვერ იქმოდა, რად მიქადა? თუ მიქადა, რად მიტყუა?!

მე უმისოდ სოფელს ყოფა რათგან ჩირად არ მიღირდა,
რად დავვიწყდი, რად მივსცილდი? რად ვერ გასძლო, რა მისჭირდა?
მან გატეხა ზენარისა რად შეჰმართა, ვით გაპირდა?
მაგრა ავის ბედისაგან ჩემი რამცა გამიკვირდა!”

კვლა ქალი ეტყვის: “მართალ ხარ მაგისსა დამძიმებასა,
მაგრა, რა გავბრჭო მართალი, ნუ მეჭვ რასაცა თნებასა:
არ გული უნდა ფიცის და პირისა გასრულებასა?
იგი უგულო მოელის მართ დღეთა შემოკლებასა.

გული, ცნობა და გონება ერთმანერთზედა ჰკიდიან.
რა გული წავა, იგიცა წავლენ და მისკე მიდიან;
უგულო კაცი ვერ კაცობს, კაცთაგან განაკიდიან.
შენ არ გინახვან, არ იცი, მას რომე ცეცხლნი სწვიდიან.

შენ უმართლე ხარ, ემდურვი, შენ გაეყარე ძმობილსა,
მაგრა ვით ითქმის, ვით გახდა, ვითა გიამბო ცნობილსა!
ენა დაშვრების, გაცვთების, გულსა შეელმის ლმობილსა,
ამას მით ვაზრობ, მინახავს მე უბედურსა შობილსა.

ჯერთ მისი მსგავსი სასჯელი არცა ვის ამბად ჰსმენია.
არა თუ კაცთა, სასჯელი ქვათაცა შემაძრწენია,
დიჯლადცა კმარის, მას რომე თვალთაგან ცრემლი სდენია;
თვით რაცა ჰბრძანოთ, მართალ ხართ: სხვა სხვისა ომსა ბრძენია.

მას წამავალსა ვჰკითხევდი, დამწვარსა, ცეცხლ-მოდებულსა:
მოვიდეს, რა ქმნას ავთანდილ? მისსა დამვედრე დებულსა.
მიბრძანა: “მო-ღა-მნახვიდეს მე, მისთვის გაცუდებულსა,
ამათ არ დავჰყრი არეთა, არ გავსტეხ მის ქადებულსა.

Avtandil felt a sharp pain pierce his heart like a dagger.
He said to her: “O sister, this befits not a man of honour.
How could he break the vow he has given? Have I deceived him?
Why did he lie if unable to be true to the promise he gave me?

“For him I have left behind me, my king, my realm and my loved one.
How could he cast me away and forget me as soon as I left!
Why has he trampled so soon on the vow we plighted together?
Yet fate has condemned me to suffer so why should I marvel at evil?”

“All that you say is true. In good reason you sorrow”, she answered,
But when you hear the truth you will not misjudge or blame him.
Can he whose heart Is astray fulfil a vow or a promise?
Deprived of his heart and his sun, he awaits but the coming of death.

“Is not the heart needed, my lord, to fulfil a vow that is given?
When the heart departs, the mind and the soul also pursue it.
A man deprived of his heart is also deprived of his reason.
You have not seen nor know what fires and anguish consume him!

“You are verily vexed and offended at Tarlel’s departure.
No words can express, my Avtandil, the utter despair he suffered.
Tongue will dry up and wither and the heart be tom by his anguish.
All what I say is the truth for my ill-fated eyes are witness.

“No mortal has heard of the sorrow such as that knight is enduring.
Not only hearts but rocks would crumble beneath such tortures.
The tears that flow from his eyes are sufficient to fill up the Tigris.
All that you say is true; one is wise in another man’s battle.

It irked him to be in the cavern so when he went I asked him:
What shall I say to that youth when he comes and finds you departed?’
Let him,’ he said, ‘come and seek me. I shall not leave the forest.
Tell him that though I am maddened the promise I gave him is binding.

მას ზენაარსა არ გავსტეხ, მას ფიცსა არ ვეცრუები,
მად პაემნამდის მოვიცდი, რაზომ-მცა გამდის რუები;
თუ მკვდარი მნახოს, დამმარხოს, თქვას ვაგლახი და უები,
ცოცხალი დავჰხვდე, უკვირდეს, სიცოცხლე არს სათუები”.

ჩემთვის გარდახდა მას აქათ გაყრა მზისა და ქედისა;
ოდენ მოდენა ცრემლისა მჭირს, ველთა მოსალბედისა.
მსჯის გამრავლება ხელ-ქმნილსა სულთქვმისა ზედა-ზედისა,
დავვიწყებივარ სიკვდილსა, ნახეთ ნაქმარი ბედისა!

ესე არაკი მართალი ჩინს ქვასა ზედა სწერია:
ვინ მოყვარესა არ ეძებს, იგი თავისა მტერია”.
აწ ზაფრანია, ვის წინას ვერ ვარდი ჰგვანდის, ვერ ია;
თუღა მოჰნახავ, მონახე, ქმენ, რაცა შენი ფერია”.

ყმამან უთხრა: “უმართლე ხარ, არ მამართლო მდურვად მისად,
მაგრა გაბრჭე, რა მიქმნია სამსახური ტყვესა ტყვისად:
გამოჭრილ ვარ სახლით ჩემით, ვით ირემი ძებნად წყლისად,
მას ვეძებ და მას ვიგონებ, ვიარები ველთა ვლისად.

ბროლ-სადაფნი მარგალიტსა ლალის-ფერსა სცვენ და ჰბურვენ,
მას მოვჰშორდი, ვერ ვეახელ, ვერ მისურვეს, ვერ ვასურვენ,
გამოპარვით წამოსლვითა ღმრთისა სწორნი მოვიმდურვენ,
ნაცვლად მათთა წყალობათა გულნი მათნი შევაურვენ.

პატრონი ჩემი გამზრდელი, ღმრთისაგან დიდად ცხოველი,
მშობლური, ტკბილი, მოწყალე, ცა, წყალობისა მთოველი!
მას ვუორგულე, წამოვე, მართ დავივიწყე ყოველი,
მისი შემცოდე ღმრთისაგან კარგსა აღარას მოველი.

ესე ყველაი ასრე მჭირს, დაო, ბედითა მისითა,
არ ვუტყუვე, და მოსრულ ვარ მგზავრი ღამით და დღისითა;
აწ იგი სადმე წასრულა, ვიწვი ცეცხლითა ვისითა,
ცუდ-მაშვრალი და მტირალი ქვე ვზი პირითა მქისითა.

“‘l will be true to my vow, to the sacred profession of friendship.’
Though I am prey to despair yet I am eager to see him.
If I be dead when he comes tell him to bury and mourn roe.
Let him not think, my Asmat, I shall break my vow or deceive him.’

“Since he went, alas, are sun and mountain-top sundered.
Left in the darkness I weep and my tears have watered the valleys.
I am tortured by the groans that are rending my body to pieces.
I am fated to suffer. For even death is denied me.

“Wise was the sage who inscribed on a stone the following saying:
He is his own foe who seeks not a friend when afflicted.’
He who was likened to roses and violets has now become saffron.
So if your wish is to find him then go, my friend, and seek him”.

“Your words are wise”, said Avtandil, “why should I murmur against him?
But you must remember what I, also a lover am doing:
I fled from my home like a stag seeking the fountain of life.
I think only of him as I wander from field to field.

“I have left her for his sake, her whom I love to distraction.
The crystal, pearl shells that guard the ruby-hued pearl and adorn it.
I have incurred by my flight the wrath of the queen and the sovereign,
Troubled their hearts and occasioned them grief in return for their favours.

“My lord and upbringer, Rosievan, is a mighty and powerful monarch;
Merciful, gracious and kind, he snowed upon me his bounty.
I, whom he loved as a son have played him false and deceived him.
I am guilty before him and Heaven will surely avenge it.

“All this afflicts me, my sister, yet for his sake I endure it.
Day and night have I travelled to fulfil the promise I gave him.
Now he has gone and left me to bum alone in my fires.
Wearied in vain I must sit and weep out my heart in longing.