არაბთა მეფე მასპინძლობს, იქმს ოდენ არიფობასა,
ზოგჯერ მათ ახლავს, ზოგჯერ მათ, არ იხმობს ხელმწიფობასა,
გასცემს და უქებს ყველაი უხვობა-იეფობასა,
ფრიდონ ზის ახლოს ავთანდილს, ჩვეული თვით მეფობასა.

მეფესა ქმრითურთ პატივი ჰქონდა ინდოთა ქალისა,
სიყვარული და ჩუქება, ვით სიძისა და სძალისა;
რომე სძღვნა, არა ეგების თქმა არცა ნაათალისა, –
თვითო სკიპტრა და პორფირი და გვირგვინები თვალისა.

კვლა უძღვნა ძღვენი ორთავე, მსგავსი მათისა ბედისა,
ათასი თვალი, ნაშობი რომანულისა დედისა,
კვლა მარგალიტი ათასი, მართ ვითა კვერცხი ტრედისა,
ათასი ცხენი ტაიჭი, სიდიდით მსგავსი ქედისა.

ფრიდონს უძღვნა ცხრა ტაბაკი მარგალიტი თავ-შედგმული,
ცხრა ტაიჭი, ძვირფასისა უნაგრითა შეკაზმული.
ინდოთ მეფე თაყვანსა სცემს ლაღი, ბრძენი, არ მახმული,
მადლი ჰკადრა ფხიზელურად, თუცა იყო ღვინო-სმული.

რას ვაგრძელებდე? გარდახდეს დღენი ერთისა თვისანი.
თამაშობდიან, არ იყვნეს ყოლა გაყრანი სმისანი.
ტარიელს სძღვნიან უცხონი თვალნი ლალისა ქვისანი,
ათ ყოვლთა მათნი ელვანი ჰფარვენ მართ ვითა მზისანი.

ტარიელ ჰგვანდის ვარდსა და იყვის ფიფქისა მოველად,
ავთანდილ როსტანს წინაშე გაგზავნა დასათხოველად,
შესთვალა: “შენი სიახლე კმა ჩემად ლხინად ყოველად,
მტერთა აქვს ჩემი სამეფო, ვიცი მუნ შიგან მძოველად.

უცებნი მოსრნის მცოდნელთა ცოდნამან, ხელოვნებამან.
ვეჭვ, მოგცეს თქვენცა დაღრეჯა ჩემმან რასაცა ვნებამან;
წავიდე, ავი არ მიყოს მე აქა დაყოვნებამან,
ადრე კვლა გნახნე მორჭმულნი, ინებოს ღმრთისა ნებამან”.

Rostevan played a generous host, entertaining with splendour;
With a gold bowl In his hand he drank to the health of his guests.
Blessings and praises were uttered aloud at his ungrudging bounty.
Nuradin sat near to Avtandil as one accustomed to kingship.

Rostevan did honour to Tariel and to Nestan, the daughter of India;
As to a son and daughter gave them his love and rich presents.
One cannot tell a tenth of all he bestowed upon them,
To each a garment of purple, a jewel-decked crown and a sceptre,

Gave such presents to each as befitted their rank and dignity;
A thousand exquisite gems that were pure Badakhshan rubies,
Also a thousand pearls, each one the size of a dove’s egg,
A thousand unparalleled horses, each the size of a hillock.

To Pridon he gave nine basins full to the brim with pearls,
Nine Arabian steeds with gem-studded bridles and saddles.
The King of the Indians did homage with Imperious gesture and dignity;
Though he had drunk profusely, his bearing inspired admiration.

Why should I lengthen my speech? The whole month passed thus in gaiety.
There was no end to diversion, banquets, sporting and revelry,
Nor to the giving of rubies and wonderful jewels to Tariel;
Like the bright rays of the sun their lustre illumined the chamber.

From Tariel’s eyes light snow fell down on the rose in a shower.
He therefore entreated Avtandil to go to the King with a message,
Asking his majesty leave to depart: “It is joy to be near you,
But the invading foe may have ravaged and seized my kingdom.

“The knowledge and art of the learned destroy the unlearned and heedless.
You will, O sovereign, grieve if any disaster befalls me.
If I remain some evil may happen to me and my dear ones.
God grant that we meet again and I find you happy and gay”.

როსტევან ჰკადრა: “მეფეო, რად ხართ რასაცა რიდითა?
რაცა გიჯობდეს, იქმოდით, გასჭვრეტდით, გაიცდიდითა,
ავთანდილ თანა წამოგყვეს, წადით ლაშქრითა დიდითა,
თქვენთა მტერთა და ორგულთა დაჰფრეწდით, და-ცა-სჭრიდითა”.

ავთანდილ უთხრა ტარიელს ესე სიტყვები ორები.
მან უთხრა: “აგრე ნუ უბნობ, შეცევ ბროლისა ყორები,
ახალ შერთულსა მთვარესა, მზეო, ვით მოეშორები?”
ავთანდილ უთხრა: “მაგითა შენგან არ მოვიღორები”.

არ დია გინდა დამაგდო, წახვიდე ჩემად მზრახავად!
ცოლი უყვარსო, გამწირა, იყო ამიხად მსახავად;
მე დავრჩე შენი გაყრილი თავისა მევაგლახავად?
კაცსა მოყვრისა გაწირვა, ახ, მოუხდების, ახ, ავად!”

ტარიელს უგავს სიცილი ბროლისა ვარდთა ფრქვევასა;
უბრძანა: “ვიტყვი უშენოდ შენისა უფრო მე ვასა;
რათგან გწადიან, წამომყევ, დამწამებ ნურას თნევასა”.
ავთანდილ ბრძანებს ლაშქართა ყოვლგნით მის თანა წვევასა.

შეყარნა სპანი არაბეთს, აღარა ხანსა ზმულია,
კაცი ოთხმოცი ათასი, ყველაი დაკაზმულია.
კაცსა და ცხენსა ემოსა აბჯარი ხვარაზმულია.
არაბთა მეფე მათითა გაყრითა ნავღელ-ჭმულია.

ერთმანერთისა გაყრილნი ქალნი ორნივე, დობილნი,
ერთმანერთისა დად-ფიცნი, სიტყვისა გამონდობილნი,
მკერდითა მკერდსა შეკრულნი, ყელითა გარდაჭდობილნი,
ტიროდეს; მათთა მჭვრეტელთა გულნი-მცა ესხნეს წთობილნი.

მთვარე ცისკრისა ვარსკვლავსა რა თანა-შეესწოროსა,
ორნივე სწორად ნათობენ, მოჰშორდეს, მოეშოროსა;
არა თუ იგი მოჰშორდეს, მართ ცამან მოაშოროსა,
მათად საჭვრეტლად მჭვრეტელმან ხამს, თავი იქედგოროსა.

“Why should you be constrained and bashful with me?, said Rostevan.
“Whatever is best for you and your kingdom, do it, my Tarlel.
Avtandil will also accompany you with his hosts to your kingdom:
Tear all your foes to pieces and demolish those who are traitors”.

AvtandiI said to Tariel: “I will go with you, my brother”.
Tariel replied: “Enough! Say no more but guard the fair crystal.
How can you part, O sun, from the newly united moon!”
“Whatever you say”, said Avtandll, “will not induce me to stay.

“How can you go and leave me with the gnawing thought in your mind:
Should he for love of his wife have forsaken a friend in trouble?’
How can you leave me behind to become an object of pity?
Is he man who abandons a friend alone to his fate?”

Tariel’s smile was like the mingling and sprinkling of crystal with roses.
“Absent from you makes me weep and bewail myself more than you.
Since you desire it, then come. I see persuasion is useless”.
Avtandil gave the command that all his armies be summoned.

Not even a minute was wasted. The Arabian armies assembled.
Eighty thousand men were equipped and made ready for battle.
Soldiers and horses were clad in dazzling Khvarazmian armour.
The thought of parting made Rostevan swallow the gall of bitterness.

Thus were the maidens parted, the sworn and adopted sisters,
Sworn with the oath of sisterhood, an oath both binding and sacred.
Tears flowed as breast was welded to breast in a tender embrace.
Those who beheld them could hardly restrain their hearts from bursting.

The star of dawn shines as bright as the moon when together in heaven,
But if they part and withdraw from each other they fade and grow paler.
They must alas withdraw from each other if heaven has willed it.
One must be as high as a hill or a mountain to see them.

მათთავე სახედ, რომელსა ესენი დაუბადიან,
იგივე გაჰყრის, სიშორე არა თუ ნებით სწადიან,
ვარდსა სწებვენ და აპობენ, ტირან და ცრემლნი ჩასდიან.
მათთა გამყრელთა ყოველთა სიცოცხლე არ იქადიან.

ნესტან-დარეჯან თქვა: “ნეტა-მც ყოლა არ შეგემცნებოდი, –
მზისა გამყრელი გაყრითა აწ ასრე არ დავდნებოდი.
ამბავსა სცნევდი, მაცნევდი, წიგნითა მეუბნებოდი,
ვითა მე შენთვის დამწვარ ვარ, აგრევ შენ ჩემთვის ჭნებოდი”.

თინათინ უთხრა: “ჰე მზეო, შენთა მჭვრეტელთა ლხინებო,
რად-მცა გაგწირე, თუ ვითა გაყრასა მოვითმინებო!
ღმრთისაგან დღეთა თხოვისა ნაცვლად სიკვდილი ვინებო,
აგრემცა მივი, რაზომსა ცრემლსა მე დავიდინებო!”

კვლა აკოცეს ერთმანერთსა, გაიყარნეს იგი ქალნი;
ქვე დამდგომმან წამავალსა ვერ მოსწყვიდნა ყოლა თვალნი;
იგი იჭვრეტს უკუღმავე, ედებოდეს ამით ალნი.
რომე მწადდეს, ვერ დავწერენ მე სიტყვანი ნაათალნი.

როსტან მათითა გაყრითა ხელთაგან უფრო ხელდების,
ათასჯერ იტყვის ვაგლახსა, არ სულთქმა უერთხელდების,
ცხელი სდის წყარო ცრემლისა, მართ ვითა ქვაბი ცხელდების;
ტარიელ არის დაღრეჯით, ფიფქი ნასდების, თხელდების.

ტარიელს ვარდსა დაუტყლეჟს მეფე ხვევნით და კოცებით;
იტყვის, თუ: “თქვენი სიახლე მიჩს აქამდისცა ოცებით;
რათგან მოგშორდი, დავრჩები პატიჟთა გაასოცებით,
შენგან მოგვეცა სიცოცხლე შენგანვე დავიხოცებით”.

ტარიელ შეჯდა, მეფისა გამყრელი, გამომსალამე;
სრულად ლაშქართა სდიოდა ცრემლი, მინდორთა სალამე:
მზე შენ გლამისო საომრად და თავი შენ მას ალამე.
უბრძანა: “თქვენთვის მტირალსა ყოლ არად მიჩნდეს სალა მე!”

He who created them shall separate them Himself,
Though of their own free will they desire not to part from each other.
Tears showered down as the roses clung to one another.
To those separated from them it were better to die than to live.

Nestan-Darejan said: ”Would to God I had never beheld you,
For then I would never have known the grievous pain of this parting!
Send me, I beg you, news of yourself through letters and messages.
As I am burned up for you so will you burn, my sister”.

Tinatin said: “O sun, the delight of those who behold you!
How can I give you up, how can I endure your absence?
Instead of praying for life I shall entreat the Lord to slay me.
May your days of life be as many as the tears that shall fall from your eyes!”

Again they embraced one another. The sun-like maiden departed.
She who remained pursued the other with tearful eyes.
Nestan also looked back; hot flames blazed up and consumed her.
I cannot write down the twentieth part of the anguish they suffered.

At their departure Rostevan grew madder than even a madman;
“Woe is me!” was all he could say as he groaned and lamented.
His tears flowed hot as water boiled in a red-hot cauldron.
Tariel’s face was haggard; soft snow fell gently upon it.

The king strained the youth to his breast unable to curb his emotions.
“Your presence will seem from now on a wonderful dream”, he lamented.
“Twenty times more will the pain of my suffering increase when you leave me.
You gave us new life; by you shall we also be slain, O sovereign!”

Tariel mounted his horse, bid them farewell and departed.
The soldiers wept loudly and said as their tears moistened the field:
“The sun is now eager to greet you though It will darken before you”.
“What are the tears of Salaman” he answered, “compared to my weeping?”